Khi Việt Nam thử vẽ bản đồ AI của chính mình

Hành Trình AI · 27/12/2025–2/1/2026

Vào ngày cuối cùng của năm 2025, tại Hà Nội, Viện Công nghệ Thông tin thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội công bố kết quả một báo cáo về trí tuệ nhân tạo ở Việt Nam. Thay vì chỉ nhìn vào những sản phẩm mới trên thế giới, báo cáo đặt một câu hỏi gần hơn: Việt Nam đang có những điều kiện nào để nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI? 1 2

Đó là một bước hữu ích: muốn quyết định nên đầu tư vào đâu, đào tạo ai hay đưa công nghệ vào công việc thế nào, trước hết cần biết mình đang đứng ở đâu. Nhưng một bản đồ chỉ giúp người đọc nếu họ hiểu nó được vẽ từ những dữ liệu nào và còn bỏ sót điều gì.

Một bức tranh từ ba nhóm

Theo thông tin của Đại học Quốc gia Hà Nội, báo cáo được xây dựng từ khảo sát và phân tích dữ liệu của 50 doanh nghiệp, 127 viện nghiên cứu và cơ sở giáo dục đại học, cùng 142 đơn vị, tổ chức ứng dụng AI trong giai đoạn 2023–2025. Nhóm nghiên cứu tập trung vào các khối viện, trường; doanh nghiệp; và bộ, ngành. 1

Các con số cho thấy phạm vi dữ liệu được đơn vị công bố mô tả, chứ không tự cho biết những tổ chức đó đại diện cho toàn bộ Việt Nam đến mức nào. DCA chưa tiếp cận được toàn văn báo cáo và phương pháp chọn mẫu để kiểm tra tính đại diện hoặc những kết quả chi tiết. Vì vậy, không thể từ bản tóm tắt suy ra tỷ lệ doanh nghiệp Việt Nam đã dùng AI hay tác động cụ thể tới năng suất.

Theo phần giới thiệu của trường, nhóm tác giả nhận thấy mức sẵn sàng về dữ liệu, năng lực tính toán và nhân lực chất lượng cao không đồng đều giữa các tổ chức, khu vực. Họ cũng nêu khoảng cách giữa khung chính sách và việc triển khai. Đây là kết luận được công bố trong phần tóm tắt; mức độ của từng khoảng cách cần được đọc cùng dữ liệu và phương pháp đầy đủ. 1

Từ công cụ đến điều kiện để dùng công cụ

Những khác biệt ấy giúp giải thích vì sao việc có một công cụ AI không đồng nghĩa với việc mọi tổ chức đều có thể sử dụng nó hiệu quả. Một cơ sở có thể cần dữ liệu phù hợp, người biết đánh giá kết quả và quy trình để xử lý thông tin an toàn. Đây là những điều kiện cần xem xét, không phải bằng chứng rằng mọi tổ chức được khảo sát đều gặp cùng một trở ngại.

Báo cáo, theo giới thiệu của trường, khuyến nghị doanh nghiệp nhìn AI trong một chiến lược dài hạn gắn với dữ liệu, nhân lực và quản trị. Với viện và trường, nhóm tác giả nhấn mạnh hạ tầng tính toán, hợp tác nghiên cứu và đào tạo. Đó là các đề xuất của nhóm báo cáo, chưa phải kết quả chứng minh một chính sách hay khoản đầu tư cụ thể đã thành công. 1

Việc xây dựng báo cáo cũng có một lịch sử trước ngày công bố: tháng 8/2025, viện đã tổ chức hội thảo lấy ý kiến chuyên gia về kết quả khảo sát sơ bộ. Hoạt động ấy cho thấy công việc đo lường và góp ý đã diễn ra trước cuộc gặp cuối năm; thông tin công khai không đủ để DCA đánh giá mọi thay đổi giữa kết quả sơ bộ và bản cuối. 3

Một thời điểm để nhìn lại

Báo cáo xuất hiện sau khi Quốc hội thông qua Luật Trí tuệ nhân tạo ngày 10/12/2025. Luật được ấn định có hiệu lực từ 1/3/2026, theo hồ sơ văn bản của Chính phủ. Hai mốc này cùng cho thấy năm 2025 có cả nỗ lực xây dựng chính sách lẫn nỗ lực thu thập thông tin về hệ sinh thái; trình tự đó không chứng minh báo cáo gây ra đạo luật hay ngược lại. 4

Giá trị của một bản đồ như vậy không nằm ở việc nó khiến mọi câu trả lời trở nên rõ ràng ngay lập tức. Nó tạo điểm khởi đầu để hỏi những câu cụ thể hơn: dữ liệu đang thiếu ở đâu, người lao động cần được đào tạo ra sao, và những tổ chức nhỏ có thể tiếp cận hạ tầng thế nào? Những câu trả lời đáng tin sẽ cần thêm dữ liệu công khai, cách đo rõ ràng và theo dõi qua thời gian.

Tài liệu tham khảo

1. Đại học Quốc gia Hà Nội: Công bố báo cáo thường niên AI Việt Nam 2025, 31/12/2025 — nguồn của đơn vị tổ chức, tóm tắt báo cáo.
2. Tạp chí Khoa học và Công nghệ Việt Nam: Công bố báo cáo thường niên về AI tại Việt Nam, 1/1/2026 — đưa tin về hội thảo; nội dung tương đồng với thông tin của trường, không phải kiểm định độc lập dữ liệu.
3. Viện Công nghệ Thông tin: Hội thảo góp ý kết quả khảo sát sơ bộ — bối cảnh ngày 19/8/2025.
4. Cổng thông tin Chính phủ: Luật Trí tuệ nhân tạo số 134/2025/QH15 — hồ sơ văn bản, ngày ban hành và hiệu lực.