Khi người lao động tự mang AI vào công việc

Dòng Chảy AI · Hành Trình AI · 4–10/5/2024

Một người làm việc trên máy tính có thể dùng AI để bắt đầu một bản nháp hoặc tìm cách diễn đạt rõ hơn. Nhưng sau thử nghiệm đầu tiên, câu chuyện không chỉ còn là công cụ làm được gì. Người dùng cần biết câu trả lời có đúng không, thông tin nào được phép chia sẻ, và tổ chức của mình có hướng dẫn hay không.

Ngày 8/5/2024, Microsoft và LinkedIn công bố báo cáo Work Trend Index về AI tại nơi làm việc. Một kết quả nổi bật: 75% người tham gia thuộc nhóm lao động tri thức được khảo sát cho biết họ sử dụng AI tạo sinh trong công việc. Đây là kết quả tự khai của nhóm được khảo sát, không phải tỷ lệ của tất cả người lao động trên thế giới. 1

Bức tranh sau con số

Theo phần phương pháp của báo cáo, khảo sát trực tuyến được thực hiện từ ngày 15/2 đến 28/3/2024 với 31.000 người làm việc toàn thời gian hoặc tự làm việc trong nhóm lao động tri thức tại 31 thị trường, bao gồm Việt Nam. Báo cáo định nghĩa nhóm này là những người thường làm việc tại bàn, ở văn phòng hoặc tại nhà. Nghiên cứu do Microsoft và LinkedIn công bố; khảo sát được một công ty nghiên cứu thực hiện thay mặt họ. 1

Điều đó có nghĩa những trải nghiệm của người làm việc chân tay, nhân viên giao hàng hay công nhân nhà máy không thể được suy ra trực tiếp từ tỷ lệ 75%. Dữ liệu cũng là câu trả lời của người tham gia trực tuyến, không phải phép đo độc lập mọi lần sử dụng AI.

Trong số những người dùng AI được khảo sát, báo cáo nói 78% tự mang công cụ AI của mình vào công việc. Đây là một tỷ lệ tính trên nhóm người dùng AI trong khảo sát, không phải trên toàn bộ người lao động. Một số người tham gia cũng nói AI giúp tiết kiệm thời gian; đó là cảm nhận tự báo cáo, chưa tự chứng minh năng suất tăng ở mọi công việc. 1

Tiện lợi đi cùng trách nhiệm

Hãy hình dung một nhân viên dùng chatbot để sắp xếp ý cho email. Nếu email chỉ là ví dụ chung, việc thử có thể đơn giản. Nếu tài liệu chứa thông tin khách hàng hay dữ liệu nội bộ, lựa chọn công cụ và quy định nơi làm việc trở nên quan trọng hơn. Đây là tình huống minh họa, không phải trường hợp được Dòng Chảy AI phỏng vấn.

Người lao động cũng có thể có cảm xúc trái chiều. Báo cáo ghi nhận 53% người dùng AI trong khảo sát lo việc dùng AI cho nhiệm vụ quan trọng khiến họ trông dễ bị thay thế. Con số này đo điều người tham gia nói họ lo, không chứng minh họ đã bị thay thế hoặc chủ lao động có kế hoạch làm vậy. 1

WIRED khi đưa tin ngày 8/5 lưu ý Microsoft có lợi ích kinh doanh từ việc AI được sử dụng. Điều đó không tự làm dữ liệu sai, nhưng giúp người đọc hiểu vì sao cần nhìn cả phương pháp, giới hạn và các nguồn khác khi đánh giá thông điệp của báo cáo. 2

Góc nhìn Việt Nam được công bố sau đó

Ngày 23/5/2024, sau tuần bài viết này nhìn lại, Microsoft Việt Nam công bố kết quả theo thị trường: 88% lao động tri thức ở Việt Nam trong khảo sát cho biết dùng AI tạo sinh trong công việc. Báo cáo phương pháp nói có 1.000 người làm việc toàn thời gian được khảo sát ở mỗi thị trường. Kết quả Việt Nam là một phần của cùng nghiên cứu, không phải khảo sát độc lập xác nhận lại, và không đại diện mặc nhiên cho mọi ngành nghề hay mọi người lao động Việt Nam. 1 3

Công bố ấy cho thấy đáng tìm hiểu thêm về cách những người được hỏi sử dụng công cụ. Nó chưa trả lời đầy đủ người làm việc không ngồi bàn tiếp cận AI ra sao, ai được đào tạo tốt, hay công việc và thu nhập của họ sẽ thay đổi thế nào.

Nghiên cứu tháng 5/2024 đặt ra một việc cụ thể cho cả người lao động lẫn tổ chức: học cách sử dụng AI đi cùng với kiểm chứng và hướng dẫn rõ ràng. Số người thử công cụ có thể là điểm bắt đầu; trải nghiệm thực tế, quyền riêng tư và tiếng nói của người làm việc mới cho biết công nghệ được đưa vào công việc như thế nào.

Tài liệu tham khảo

1. Microsoft và LinkedIn — 2024 Work Trend Index, 8/5/2024; báo cáo gốc, bao gồm phương pháp khảo sát.
2. WIRED — Burnout Is Pushing Workers to Use AI, 8/5/2024; báo chí độc lập phân tích báo cáo và bối cảnh lợi ích của Microsoft.
3. Microsoft Việt Nam — Chỉ số Xu hướng Công việc tại Việt Nam, 23/5/2024; công bố kết quả Việt Nam của cùng khảo sát, sau kỳ.