Khi Meta mở cửa Llama 2: Ai được xây dựng AI, và «mở» nghĩa là gì?

Hãy hình dung một nhóm nhỏ muốn tạo trợ lý trả lời câu hỏi bằng tiếng Việt. Họ có thể dùng dịch vụ của một công ty lớn, gửi câu hỏi tới hệ thống của công ty ấy và xây ứng dụng quanh câu trả lời. Nhưng họ cũng có thể đặt một câu hỏi khác: liệu có một mô hình sẵn có mà nhóm có…

Hành Trình AI · 15–21/7/2023

Đây là tình huống giả định, không phải câu chuyện của một nhóm đã được phỏng vấn. Tháng 7/2023, câu hỏi ấy trở nên đáng chú ý hơn khi Meta công bố Llama 2. Mô hình không tự biến một ý tưởng thành sản phẩm an toàn hay hữu ích. Nhưng cách Meta cung cấp nó mở thêm lựa chọn cho những người muốn xây dựng bằng AI. [1] [2]

Từ trò chuyện với AI đến xây dựng cùng AI

Ngày 18/7, Meta giới thiệu Llama 2, một họ mô hình ngôn ngữ lớn: những hệ thống được huấn luyện để xử lý và tạo văn bản. Bên cạnh các phiên bản cơ sở, nhóm nghiên cứu giới thiệu Llama 2-Chat, được tinh chỉnh cho đối thoại. Microsoft là đối tác ưu tiên, đưa mô hình vào danh mục Azure; Meta cũng nêu AWS, Hugging Face và các lựa chọn khác. [1] [3]

Điều đáng chú ý nằm ở thứ được chia sẻ. Meta cho biết họ cung cấp trọng số mô hình cùng mã khởi đầu. Có thể hình dung trọng số như những con số mà mô hình điều chỉnh trong quá trình học. Khi có quyền truy cập phù hợp, người phát triển có thể triển khai và điều chỉnh mô hình, thay vì chỉ tương tác với một dịch vụ qua giao diện do nhà cung cấp kiểm soát.

Ngày 19/7, VietnamPlus đưa tin về bước đi này và khả năng cạnh tranh với các công ty AI khác. Reuters cũng ghi nhận việc phát hành cho mục đích thương mại. Cạnh tranh là một khả năng được bàn tới vào thời điểm đó, không phải bằng chứng rằng Llama 2 đã thay thế các đối thủ. [2] [4]

Miễn phí không có nghĩa là không có điều kiện

Meta mô tả Llama 2 là miễn phí cho nghiên cứu và sử dụng thương mại. Nhưng điều quan trọng là đọc tiếp giấy phép. Giấy phép cho phép nhiều hình thức sử dụng và sửa đổi theo điều kiện của Meta, đồng thời yêu cầu tuân thủ chính sách sử dụng. Với bên được cấp phép có sản phẩm hoặc dịch vụ vượt ngưỡng 700 triệu người dùng hoạt động hằng tháng trong tháng trước ngày phát hành, giấy phép yêu cầu xin quyền riêng từ Meta. Đây là cách tóm tắt một điều khoản cụ thể, không phải tư vấn pháp lý. [5]

Một dự án cũng có thể phải chi tiền cho máy tính, lưu trữ, nhân sự và kiểm thử. Vì thế, không thu phí bản quyền mô hình theo giấy phép không đồng nghĩa toàn bộ việc tạo hay vận hành ứng dụng đều miễn phí. Chi phí thực tế tùy dự án.

Và còn một câu hỏi ngôn ngữ: Meta gọi Llama 2 là “mã nguồn mở”. Ngày 20/7, tổ chức Open Source Initiative phản đối cách gọi ấy, cho rằng những hạn chế về người dùng và mục đích sử dụng khiến giấy phép không đáp ứng định nghĩa mã nguồn mở của tổ chức. [6]

Tranh luận không chỉ xoay quanh một cái tên. Trọng số được chia sẻ cho biết người phát triển có thể tiếp cận một thành phần quan trọng; nó không tự nói rằng mọi dữ liệu, quy trình huấn luyện hay mọi quyền sử dụng đều được mở. Trong bài này, mình dùng cách gọi “mô hình có trọng số được chia sẻ” để phân biệt khả năng tiếp cận với câu hỏi về giấy phép.

Mở rộng cơ hội, mở rộng trách nhiệm

Meta lập luận rằng nhiều người cùng kiểm tra có thể giúp phát hiện vấn đề và thúc đẩy đổi mới. Đó là lập luận của công ty, không phải bằng chứng rằng mọi bản triển khai đều an toàn. Khi nhiều người có thể điều chỉnh và chạy mô hình, họ cũng có thể thay đổi cách các biện pháp bảo vệ hoạt động. [1]

Một nghiên cứu công bố lần đầu ngày 31/10/2023, sau tuần này, cho thấy các nhà nghiên cứu có thể cố ý tinh chỉnh Llama 2-Chat để giảm mạnh việc từ chối các yêu cầu có hại trong các phép thử của họ. Kết quả làm rõ một rủi ro cần nghiên cứu; nó không chứng minh rằng mọi bản điều chỉnh đều nguy hiểm, hay rằng mọi yêu cầu được chấp nhận đều dẫn đến tác hại thực tế. [7]

Với nhóm giả định ở đầu bài, cơ hội có thể là thử một trợ lý phù hợp hơn với ngôn ngữ và công việc của mình. Nhưng nhóm vẫn cần kiểm tra chất lượng câu trả lời, quyền sử dụng dữ liệu, chi phí và cách bảo vệ người dùng. Mình chưa có bằng chứng về hiệu quả hay chi phí của một ứng dụng Việt Nam cụ thể trong tuần đó.

Một dấu vết về sau ở Việt Nam

Đến tháng 12/2023, sau kỳ bài viết nhìn lại, một báo cáo kỹ thuật giới thiệu VinaLLaMA, mô hình tiếng Việt xây dựng trên Llama 2. Đây là một ví dụ cho thấy các nhà phát triển về sau đã sử dụng nền tảng này để làm việc với tiếng Việt. Những kết quả hiệu năng trong báo cáo là đánh giá của nhóm tác giả trên các bài thử họ chọn; chúng không chứng minh mọi ứng dụng tiếng Việt đều tốt hay cho thấy quy mô người dùng. [8]

Từ việc hỏi một chatbot đến khả năng xây một công cụ riêng, khoảng cách có thể được thu hẹp — nhưng không biến mất. Bài học của tuần ấy không phải rằng chỉ cần mở trọng số là mọi người đều có AI miễn phí và an toàn. Câu hỏi lâu dài hơn là: ai có quyền xây dựng, ai có nguồn lực để kiểm tra, và ai chịu trách nhiệm khi công cụ đi vào cuộc sống?

Tài liệu tham khảo

Meta — Meta and Microsoft Introduce the Next Generation of Llama, 18/7/2023. Thông báo nhà cung cấp.
TTXVN/VietnamPlus — Meta ra mắt mô hình AI cạnh tranh với OpenAI và Google, 19/7/2023. Tin Việt Nam đương thời; cách gọi mã nguồn mở có tranh luận.
Touvron và cộng sự — Llama 2: Open Foundation and Fine-Tuned Chat Models, bản đầu 18/7/2023. Báo cáo của nhóm phát triển; trang có thể hiển thị bản sửa đổi.
Reuters — Meta opens AI model to commercial use, 18/7/2023, đăng lại. Tin độc lập.
Meta — Llama 2 Community License Agreement, phiên bản phát hành 18/7/2023. Văn bản giấy phép.
Open Source Initiative — Meta’s LLaMa license is not Open Source, 20/7/2023. Ý kiến tổ chức quản lý định nghĩa mã nguồn mở.
Lermen và cộng sự — LoRA Fine-tuning Efficiently Undoes Safety Training, bản đầu 31/10/2023, ngoài kỳ; trang có các bản sửa đổi sau. Nghiên cứu giới hạn vào phương pháp và phép thử được mô tả.
VinaLLaMA: LLaMA-based Vietnamese Foundation Model, tháng 12/2023, ngoài kỳ. Báo cáo kỹ thuật của nhóm phát triển.