Khi lời hứa về AI vì lợi ích chung được đưa ra tòa

Dòng Chảy AI · Hành Trình AI · 24/02–01/03/2024

Một tổ chức có thể bắt đầu với một sứ mệnh phục vụ công chúng, rồi cần thêm tiền và đối tác để phát triển công nghệ. Khi quy mô thay đổi, ai có quyền quyết định tổ chức vẫn đang làm đúng điều đã hứa?

Ngày 29/2/2024, Elon Musk nộp đơn kiện OpenAI, Sam Altman, Greg Brockman và một số pháp nhân liên quan tại tòa án bang California ở San Francisco. Ngày 1/3, VietnamPlus và Reuters đưa tin. Trong đơn, Musk cho rằng OpenAI đã đi chệch khỏi những cam kết ban đầu và nêu các yêu cầu pháp lý đối với bị đơn. Đây là cáo buộc của nguyên đơn, không phải kết luận của tòa rằng đã có vi phạm. 1 3 4

Một bất đồng về sứ mệnh và cấu trúc

Theo đơn kiện, Musk nói những người sáng lập đã hướng tới một phòng nghiên cứu phi lợi nhuận phát triển trí tuệ nhân tạo vì lợi ích nhân loại, với quan điểm cởi mở về nghiên cứu. Ông cho rằng cách OpenAI phát triển sau đó đã đi ngược các cam kết mà ông mô tả. OpenAI và các cá nhân liên quan là bị đơn trong vụ việc; mối quan hệ của công ty với Microsoft được nêu trong tranh chấp, nhưng Microsoft không có tên trong danh sách bị đơn của đơn kiện này. 3 4

Câu hỏi rộng hơn không chỉ là một tổ chức nói gì về sứ mệnh. Nó còn là tổ chức đó huy động nguồn lực như thế nào, ai có quyền kiểm soát và người bên ngoài có thể kiểm tra các quyết định đến đâu. Những câu hỏi này là phân tích biên tập; đơn kiện tự nó không xác lập một câu trả lời cuối cùng.

Vì sao cần nghe cả hai phía?

Trong tin ngày 1/3, Reuters cho biết các bên liên quan chưa lập tức phản hồi yêu cầu bình luận. Điều đó không có nghĩa phía bị đơn đồng ý với cáo buộc. 4

Bằng chứng sau kỳ — 5/3/2024: OpenAI công bố phản hồi và các đoạn thư điện tử, nói Musk từng ủng hộ việc tìm nguồn vốn lớn hơn và thảo luận về một cấu trúc vì lợi nhuận. Công ty cũng nêu lý do họ không đạt được thỏa thuận với ông. Đây là lập trường và tài liệu do OpenAI lựa chọn công bố; chúng không tự chứng minh toàn bộ lịch sử đàm phán hay giải quyết tranh chấp hợp đồng. 5

Musk cũng có lợi ích riêng trong ngành AI: Reuters cho biết ông thành lập xAI vào năm 2023. Mối liên hệ đó là bối cảnh để xem xét các bên; nó không tự chứng minh cáo buộc đúng hay sai. 4

Người dùng Việt Nam có thể rút ra điều gì?

Một người dùng AI thường nhìn thấy giao diện và câu trả lời, còn quyết định về nguồn vốn, an toàn và quyền kiểm soát nằm phía sau. Đối với bất kỳ nhà cung cấp nào, những câu hỏi hữu ích là: ai ra quyết định, cam kết được kiểm tra như thế nào, và khi lợi ích thương mại xung đột với cam kết công khai thì cơ chế giải quyết là gì?

Đây là câu hỏi chung cho người đọc, không phải bằng chứng người Việt đã chịu một tác động cụ thể từ vụ kiện này. VietnamPlus đưa tin cho độc giả trong nước, nhưng bài báo không phải khảo sát về trải nghiệm người dùng Việt Nam. 1

Điều xảy ra sau tuần đó

Bằng chứng sau kỳ — 11/6/2024: Reuters đưa tin luật sư của Musk yêu cầu bác bỏ vụ kiện bang California được nộp tháng 2, không nêu lý do trong hồ sơ được Reuters dẫn. Động thái này không phải phán quyết rằng mọi cáo buộc đúng hay sai. Bài này không kết luận tình trạng của các vụ việc khác hoặc tình trạng pháp lý hiện nay. 6

Cuộc tranh chấp mở ra một câu hỏi đáng theo dõi về các tổ chức xây dựng AI: một lời hứa phục vụ cộng đồng cần đi cùng cơ chế quản trị và trách nhiệm giải trình như thế nào để người ngoài có thể đánh giá được?

Tài liệu tham khảo

1. VietnamPlus — Tỷ phú Elon Musk kiện CEO của OpenAI, 1/3/2024; báo chí Việt Nam.
2. VnExpress — Elon Musk kiện Sam Altman và OpenAI; báo chí Việt Nam; tiêu đề có nhắc Microsoft là bị đơn, cần đối chiếu [3].
3. Musk v. Altman và các bị đơn — Đơn kiện ban đầu, nộp 29/2/2024; bản sao hồ sơ tòa do bên thứ ba lưu trữ, chứa cáo buộc.
4. Reuters qua Investing.com — Musk sues OpenAI, 1/3/2024; báo chí độc lập.
5. OpenAI — OpenAI and Elon Musk, 5/3/2024; lập trường bên bị kiện, sau kỳ.
6. Reuters qua Yahoo — Musk withdraws lawsuit, 11/6/2024; tường thuật sau kỳ về yêu cầu bác bỏ vụ kiện ban đầu.