Khi AI Việt bước vào phòng đọc phim X-quang ở Mỹ

Hành Trình AI · Nhìn lại tuần 1–7/7/2023

Hãy hình dung một bác sĩ có nhiều ảnh X-quang cần xem. Nếu một công cụ có thể đánh dấu ca có dấu hiệu cần chú ý, bác sĩ có thể đưa ca ấy vào diện ưu tiên. Nhưng ngay lập tức xuất hiện một câu hỏi khác: công cụ ấy đã được kiểm tra để làm chính xác việc gì — và ai chịu trách nhiệm đọc kết quả?

Đây là tình huống minh họa, không phải lời kể về một bệnh nhân cụ thể. Vào đầu tháng 7/2023, câu hỏi ấy trở nên gần gũi hơn với ngành công nghệ Việt Nam, khi VinBrain thông báo phần mềm hỗ trợ đọc ảnh ngực của mình đi vào quy trình chẩn đoán hình ảnh của một hệ thống y tế tại Mỹ. [1]

Một bước ra khỏi phòng thí nghiệm

Ngày 4/7/2023, thông cáo của VinBrain cho biết DrAid Chest XR đã được tích hợp vào quy trình X-quang của Nutex Health, theo thỏa thuận thuê bao phần mềm. Công ty mô tả Nutex khi đó có 19 cơ sở tại tám bang. Con số này nói về quy mô hệ thống được nêu trong thông báo; thông cáo không cung cấp dữ liệu công khai để chúng ta xác nhận độc lập phần mềm đã hoạt động tại từng cơ sở, hay số bệnh nhân được hưởng lợi. [1]

Cùng ngày, Sài Gòn Giải Phóng và Vietnam Business Forum đưa tin về thỏa thuận. Trong cuộc phỏng vấn đăng ngày 7/7, ông Trương Quốc Hùng, Tổng giám đốc VinBrain, nói rằng hai bên đã có gần 90 ngày dùng thử và mô tả đây là thỏa thuận thương mại đầu tiên của công ty tại Mỹ. Đó là lời kể của người đứng đầu doanh nghiệp về quá trình hợp tác; Dòng Chảy AI chưa tìm thấy một đánh giá độc lập công khai về kết quả của đợt thử nghiệm này. [2] [3] [4]

Với một công ty phát triển AI tại Việt Nam, việc được đưa vào quy trình của một đối tác nước ngoài là một cột mốc thương mại đáng chú ý. Nhưng cột mốc ấy đặt ra những câu hỏi tiếp theo: phần mềm được dùng như thế nào trong thực tế, nó giúp ích cho ai, và bệnh viện đo lường lợi ích cùng sai sót ra sao?

FDA cho phép điều gì?

Trước thỏa thuận này, ngày 1/9/2022, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) đưa ra quyết định tương đương đáng kể trong thủ tục 510(k) đối với sản phẩm có tên DrAid for Radiology v1 của VinBrain. Đây là một quyết định quản lý cho thiết bị và chỉ định cụ thể, không phải chứng nhận rằng mọi tính năng mang tên DrAid đều chính xác trong mọi trường hợp. [5]

Hồ sơ liên quan mô tả công cụ hỗ trợ phân loại và thông báo đối với ảnh X-quang ngực người trưởng thành có dấu hiệu gợi ý tràn khí màng phổi — tình trạng không khí lọt vào khoang quanh phổi. Kết quả được đưa vào hệ thống công việc để hỗ trợ ưu tiên ca đọc. Hồ sơ nêu rõ kết quả không dùng độc lập để ra quyết định lâm sàng, không dùng để loại trừ tràn khí màng phổi và không thay thế việc bác sĩ đánh giá ảnh. [6]

Tên thương mại trong thông báo năm 2023 và tên trong hồ sơ FDA cần được đối chiếu thận trọng: hồ sơ cho thấy phạm vi của v1 đã được xem xét; những tài liệu mình tìm được không xác nhận độc lập cấu hình chính xác được triển khai ở từng cơ sở Nutex. Vì thế, không nên lấy quyết định ấy làm bằng chứng cho mọi khả năng của dòng sản phẩm.

Từ con số đẹp đến câu hỏi khó

Một số bài viết đương thời nhắc tới mức chính xác 91%. Một con số như vậy dễ gây ấn tượng, nhưng muốn hiểu nó cần biết nhóm bệnh nhân nào được kiểm tra, bất thường nào được đo, cách tính ra sao và công cụ hoạt động thế nào tại bệnh viện thực tế. Những nguồn về thỏa thuận mà mình tìm được chưa đủ để dùng con số ấy làm kết luận về hiệu quả điều trị hay độ an toàn cho từng bệnh nhân. [2]

Một công cụ ưu tiên có thể hữu ích nếu giúp bác sĩ chú ý sớm hơn đến một ca nghi ngờ. Nhưng điều đó vẫn cần được đo trong môi trường sử dụng thực tế. Ngược lại, một ảnh không được đánh dấu cũng không tự chứng minh người bệnh không có vấn đề. Đây là lý do phạm vi sử dụng và vai trò của bác sĩ quan trọng không kém câu chuyện về thuật toán.

Câu chuyện tiếp tục sau tháng 7

Ngày 5/12/2024, sau thời kỳ bài viết nhìn lại, NVIDIA thông báo đã mua lại VinBrain; Reuters cũng đưa tin về thương vụ. Đây là một bước chuyển về doanh nghiệp, không chứng minh riêng nó rằng DrAid cải thiện kết quả điều trị hay xác nhận quy mô triển khai tại Nutex. [7] [8]

Câu chuyện tháng 7/2023 cho thấy AI y tế Việt Nam có thể đi vào cuộc cạnh tranh quốc tế. Đồng thời, nó nhắc mình rằng một sản phẩm y tế được tin cậy không chỉ cần một thông báo hợp tác hay một kết quả thử nghiệm: nó cần bằng chứng phù hợp với từng mục đích sử dụng, quy trình giám sát và những con người có thể giải thích giới hạn của nó.

Với độc giả Việt Nam, câu hỏi đáng giữ lại có lẽ là: khi AI bước vào bệnh viện, làm thế nào để sự tiến bộ của công nghệ đi cùng bằng chứng về lợi ích cho người bệnh?

Tài liệu tham khảo

1. VinBrain / Media OutReach — thông cáo về Nutex, 4/7/2023, đăng lại ngày 5/7. Nguồn doanh nghiệp; trang trả 403 trong lần kiểm tra, nội dung tra qua chỉ mục.
2. Sài Gòn Giải Phóng — VinBrain DrAid và Nutex, 4/7/2023. Bài báo Việt Nam đương thời.
3. Vietnam Business Forum — VinBrain DrAid và Nutex, 4/7/2023. Bài báo Việt Nam đương thời.
4. VnExpress — phỏng vấn Tổng giám đốc VinBrain, 7/7/2023. Lời kể của đại diện doanh nghiệp.
5. FDA — cơ sở dữ liệu 510(k), K221241. Quyết định ngày 1/9/2022, trước kỳ.
6. FDA — hồ sơ K221241. Hồ sơ thiết bị; bản cung cấp theo yêu cầu thông tin năm 2024, mô tả chỉ định và giới hạn của v1.
7. NVIDIA — thông báo mua VinBrain, 5/12/2024. Nguồn doanh nghiệp, sau kỳ.
8. Reuters — NVIDIA và Việt Nam, 5/12/2024. Tường thuật độc lập sau kỳ.