Khi AI trở thành nguyên liệu cho doanh nghiệp

Dòng Chảy AI · Hành Trình AI

Nhìn lại tuần từ ngày 8 đến ngày 14 tháng 4 năm 2023. Những diễn biến sau tuần này được ghi rõ thời điểm.

Hãy tưởng tượng bạn đang giúp một cửa hàng nhỏ trả lời khách hàng. Mỗi ngày, cửa hàng nhận được những câu hỏi quen thuộc: sản phẩm này còn hàng không, có phù hợp với mình không, đổi trả thế nào?

Bạn muốn tạo một trợ lý có thể đọc thông tin sản phẩm và giúp nhân viên chuẩn bị câu trả lời. Nhưng khi bắt tay vào làm, một câu hỏi xuất hiện: bạn có cần tự xây dựng toàn bộ công nghệ AI phía sau trợ lý ấy không?

Đây là một tình huống giả định, không phải câu chuyện về một cửa hàng đã sử dụng các dịch vụ được nhắc đến dưới đây. Nhưng nó giúp ta hình dung một chuyển động đang diễn ra vào tháng 4 năm 2023: bên cạnh cuộc đua tạo ra chatbot để mọi người trò chuyện, các công ty công nghệ còn muốn cung cấp AI cho những người khác xây dựng sản phẩm của riêng họ.

Trong cùng một tuần, Alibaba ở Trung Quốc và Amazon Web Services ở Mỹ đưa ra những thông báo cho thấy hai cách tiếp cận câu hỏi đó. Cả hai mở ra những khả năng đáng chú ý. Cả hai cũng để lại một câu hỏi dành cho người sử dụng: khi nhờ AI làm việc, ai sẽ chịu trách nhiệm về câu trả lời?

Từ một ô trò chuyện đến công cụ nằm bên trong sản phẩm

Khi dùng một chatbot, chúng ta thường thấy một ô để gõ câu hỏi và một câu trả lời xuất hiện bên dưới. Phía sau trải nghiệm ấy là một mô hình AI: hệ thống được huấn luyện để nhận đầu vào và tạo ra đầu ra theo những khuôn mẫu đã học.

Một số mô hình được gọi là mô hình nền tảng vì có thể được dùng làm điểm khởi đầu cho nhiều ứng dụng khác nhau. Chẳng hạn, cùng một mô hình xử lý văn bản có thể được đưa vào công cụ hỗ trợ soạn email hoặc ứng dụng trả lời câu hỏi. Điều đó không có nghĩa mô hình luôn hiểu đúng yêu cầu hay câu trả lời của nó luôn chính xác.

Để một ứng dụng giao tiếp với mô hình ở nơi khác, nhà phát triển có thể dùng API. Hãy hình dung API như một cách phần mềm gửi yêu cầu tới dịch vụ khác và nhận kết quả trở lại. Người xây ứng dụng vẫn phải quyết định gửi thông tin gì, hiển thị kết quả ra sao và xử lý thế nào khi AI trả lời sai.

Vậy doanh nghiệp sẽ lấy những mô hình ấy từ đâu?

Alibaba muốn đưa mô hình vào các dịch vụ của mình

Ngày 11 tháng 4 năm 2023, Alibaba Cloud giới thiệu mô hình ngôn ngữ Tongyi Qianwen. Công ty cho biết họ dự định tích hợp mô hình vào nhiều hoạt động trong hệ sinh thái Alibaba, đồng thời cung cấp công nghệ cho khách hàng và nhà phát triển để xây dựng các tính năng phù hợp với nhu cầu của họ. 1

Trong những ví dụ Alibaba đưa ra, công cụ cộng tác DingTalk có thể sử dụng AI để hỗ trợ tóm tắt ghi chú cuộc họp hoặc soạn email. Đó là những khả năng công ty giới thiệu và hướng triển khai dự kiến, không phải kết quả mà Dòng Chảy AI đã tự kiểm thử. Alibaba khi ấy cũng cho biết khách hàng doanh nghiệp tại Trung Quốc có thể tham gia thử nghiệm beta. 1

Tin tức về Tongyi đã xuất hiện trên báo tiếng Việt trước sự kiện ngày 11 tháng 4. Ngày 10 tháng 4, VietnamPlus đưa tin về cuộc đua giữa các công ty Trung Quốc và mô tả Tongyi đang được thử nghiệm cho doanh nghiệp. Tờ báo dẫn lại việc Alibaba Cloud đã công bố công cụ vào ngày 7 tháng 4; sự kiện ngày 11 là một mốc giới thiệu và trình bày kế hoạch tiếp theo. 2

Một mô hình được đưa vào nhiều dịch vụ có thể giúp người dùng gặp AI ngay trong những công cụ họ đang làm việc. Nhưng một thông báo về kế hoạch không cho chúng ta biết mọi tính năng sau đó hoạt động tốt đến đâu, hay đã được triển khai ở tất cả các sản phẩm như dự kiến.

Amazon đưa ra một lựa chọn khác

Hai ngày sau thông báo của Alibaba, ngày 13 tháng 4, Amazon Web Services — thường gọi là AWS, bộ phận điện toán đám mây của Amazon — công bố Amazon Bedrock. Theo AWS, dịch vụ này hướng đến việc giúp khách hàng xây dựng ứng dụng bằng cách truy cập các mô hình AI thông qua API. 3

Điểm đáng chú ý là danh sách được công bố không chỉ gồm mô hình của Amazon. AWS còn giới thiệu các mô hình từ AI21 Labs, Anthropic và Stability AI. Các mô hình khác nhau phục vụ những loại nhiệm vụ khác nhau; không thể chỉ nhìn vào một danh sách rồi kết luận chúng có cùng chất lượng hoặc khả năng. 3

Reuters đưa tin rằng khách hàng có thể thử các công nghệ này mà không phải tự quản lý những máy chủ bên dưới. Còn TechCrunch ghi nhận Bedrock khi đó đang ở giai đoạn thử nghiệm giới hạn. Một dịch vụ được công bố không đồng nghĩa mọi doanh nghiệp đều có thể bắt đầu sử dụng ngay trong tuần ấy. 4 5

Nếu Alibaba nhấn mạnh mô hình của mình và kế hoạch đưa nó vào các dịch vụ của tập đoàn, thông báo của AWS nhấn mạnh việc tiếp cận nhiều mô hình qua một dịch vụ. Đó là hai điểm nhấn trong tuần này, không phải toàn bộ hoạt động kinh doanh của hai công ty: AWS cũng có mô hình riêng, còn Alibaba có nhiều dịch vụ công nghệ khác.

Một cửa hàng Việt Nam sẽ hỏi gì?

Ngày 14 tháng 4 năm 2023, VietNamNet đăng bài theo Reuters về công cụ mới của Amazon. Cùng với bài của VietnamPlus về Tongyi, đây là dấu vết cho thấy độc giả tiếng Việt có thể tiếp cận những tin tức ấy ngay trong tuần. Hai bài báo không cho chúng ta biết có bao nhiêu doanh nghiệp Việt Nam đã sử dụng những công cụ này, hoặc chúng hoạt động tốt thế nào với tiếng Việt. 2 6

Quay lại cửa hàng giả định ở đầu bài. Một trợ lý giúp nhân viên soạn câu trả lời có thể tiết kiệm thời gian cho những câu hỏi lặp lại. Nhưng nếu AI nói sai về điều kiện đổi trả, khách hàng có thể nhận thông tin không đúng. Nếu người tạo ứng dụng đưa dữ liệu khách hàng vào hệ thống, họ còn cần hiểu dữ liệu ấy được xử lý như thế nào.

AWS mô tả những biện pháp và khả năng nhằm bảo vệ dữ liệu của khách hàng. Đó là tuyên bố của nhà cung cấp về dịch vụ, không phải bằng chứng rằng mọi cách sử dụng đều an toàn hoặc phù hợp với từng doanh nghiệp. Người quyết định triển khai vẫn cần xem xét điều kiện cụ thể, quyền truy cập và cách kiểm tra kết quả. 3

Với người xây sản phẩm ở Việt Nam, các câu hỏi cũng rất thực tế: công cụ có hiểu cách khách hàng viết tiếng Việt không? Chi phí có phù hợp không? Khi câu trả lời sai, nhân viên có thể sửa trước khi gửi không? Đây là những câu hỏi để cân nhắc, không phải kết luận rằng một dịch vụ cụ thể đã thất bại hay gây hại cho khách hàng Việt Nam.

Nhìn lại sau tuần đó

Ngày 28 tháng 9 năm 2023, hơn năm tháng sau thông báo ban đầu, AWS cho biết Amazon Bedrock đã bước vào giai đoạn cung cấp rộng rãi. Tuy nhiên, chính AWS khi ấy cũng nói một số mô hình và tính năng cụ thể vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm. 7

Mốc này cho thấy dịch vụ đã đi xa hơn giai đoạn thử nghiệm giới hạn ban đầu. Nó không chứng minh rằng mọi doanh nghiệp đều dùng được, rằng mọi chức năng đã hoàn thiện, hay rằng trải nghiệm tại Việt Nam đã được đánh giá độc lập. Danh mục, giá và điều kiện sử dụng ở hiện tại cũng cần được kiểm tra riêng.

Tuần giữa tháng 4 năm 2023 cho thấy một câu chuyện lớn hơn đang hình thành. AI không chỉ xuất hiện trong cuộc trò chuyện giữa một người và một chatbot. Nó còn có thể trở thành một thành phần nằm trong ứng dụng do người khác xây dựng — từ công cụ làm việc cho đến dịch vụ chăm sóc khách hàng.

Nhưng khi năng lực ấy đi qua nhiều bàn tay, trách nhiệm không tự biến mất. Nhà cung cấp tạo mô hình, người phát triển thiết kế ứng dụng, doanh nghiệp lựa chọn cách sử dụng, còn người dùng chịu ảnh hưởng bởi kết quả.

Câu hỏi vì thế không chỉ là “AI có thể giúp mình làm gì?” Nó còn là: “Khi mình đưa AI vào công việc, ai có thể kiểm tra, sửa sai và chịu trách nhiệm với người ở đầu bên kia?”

Tài liệu tham khảo

1. Alibaba Cloud Unveils New AI Model to Support Enterprises’ Intelligence Transformation — Alibaba Group, 11/04/2023.
2. Các công ty Trung Quốc chạy đua ra mắt công cụ tương tự ChatGPT — VietnamPlus, 10/04/2023.
3. Announcing New Tools for Building with Generative AI on AWS — AWS, 13/04/2023.
4. Amazon cranks up AI competition against Microsoft, Google with new cloud tools — Reuters, đăng lại trên Investing.com, 13/04/2023.
5. With Bedrock, Amazon enters the generative AI race — TechCrunch, 13/04/2023.
6. Amazon ra mắt công cụ giúp người dùng tự xây dựng chatbot AI — VietNamNet, theo Reuters, 14/04/2023.
7. Amazon Bedrock Is Now Generally Available – Build and Scale Generative AI Applications with Foundation Models — AWS, 28/09/2023.