Khi AI nhận việc tổng hợp tài liệu

Hành Trình AI · 1–7/2/2025

Một sinh viên cần tìm hiểu tác động của trung tâm dữ liệu đến điện năng. Thay vì mở từng trang web, bạn có thể giao cho một trợ lý AI tìm tài liệu và tổng hợp thành báo cáo. Nhưng nếu bản báo cáo có vẻ rất chỉn chu, làm sao biết những nguồn bên dưới thực sự nói gì?

Ngày 2/2/2025, OpenAI giới thiệu deep research trong ChatGPT: một tính năng được thiết kế để tìm kiếm nhiều bước trên web, phân tích tài liệu và tổng hợp câu trả lời có trích dẫn. Ngày hôm sau, VietnamPlus đưa tin về sản phẩm, đặt nó trong bối cảnh cạnh tranh AI ngày càng sôi động. Đây là thông báo về công cụ của một công ty Mỹ; bài báo Việt Nam không đồng nghĩa với việc đã có nghiên cứu về hiệu quả của nó tại Việt Nam.

Một người trợ lý đi tìm tài liệu

Theo OpenAI, công cụ dùng phiên bản của mô hình o3 được tối ưu cho duyệt web và phân tích dữ liệu. Người dùng đưa ra yêu cầu; hệ thống có thể tìm, diễn giải và tổng hợp thông tin từ trang web, hình ảnh hoặc PDF. Reuters tường thuật việc ra mắt và nhắc lại cảnh báo của chính công ty về hạn chế của sản phẩm.

Bước thay đổi đáng chú ý nằm ở cách phân chia công việc: AI được giao một chuỗi thao tác để tạo bản tổng hợp, thay vì chỉ phản hồi ngay một câu hỏi. Một báo cáo có trích dẫn giúp người đọc tìm đường trở lại tài liệu gốc. Tuy nhiên, trích dẫn là điểm bắt đầu để kiểm tra, không phải con dấu bảo đảm rằng mọi nhận định đều đúng.

Khi ra mắt, công cụ có trên bản web ChatGPT cho người dùng Pro trong phạm vi triển khai ban đầu; OpenAI dự kiến mở rộng cho các nhóm khác sau đó. Công ty cũng cho biết đang tìm cách đưa dịch vụ tới Vương quốc Anh, Thụy Sĩ và Khu vực Kinh tế châu Âu. Các mốc và giới hạn này mô tả thời điểm tháng 2/2025, không phải bảng giá hay điều kiện sử dụng hiện tại. Chúng tôi chưa xác minh độc lập khả năng truy cập tại Việt Nam lúc ra mắt. TechCrunch cũng ghi nhận phạm vi ra mắt ban đầu và câu hỏi về độ chính xác.

Bản báo cáo đẹp chưa giải quyết được câu hỏi khó

Ngày 7/2, nhà báo Ina Fried của Axios kể lại việc thử công cụ của OpenAI và một công cụ cùng tên của Google với một số yêu cầu. Bà thấy các báo cáo hữu ích nhưng giá trị khác nhau theo nhiệm vụ; chúng giỏi tổng hợp những điều đã được bàn đến hơn là tìm hướng mới cho các câu hỏi bà đặt ra. Đây là một trải nghiệm báo chí có giới hạn, không phải thử nghiệm đại diện cho tất cả người dùng.

OpenAI thừa nhận hệ thống có thể bịa thông tin, suy luận sai, khó phân biệt nguồn có thẩm quyền với tin đồn và thể hiện sự không chắc chắn chưa tốt. Điều đó đặt thêm việc lên vai người đọc: mở nguồn gốc, kiểm tra ngày tháng, xem bằng chứng có ủng hộ đúng kết luận hay không, và tìm quan điểm khác khi vấn đề còn tranh luận.

Với người học hay người làm việc ở Việt Nam, ví dụ về điện năng ở đầu bài là một tình huống giả định, không phải trải nghiệm được phỏng vấn. Nếu dùng AI để lập bản đồ tài liệu, người đọc vẫn cần kiểm tra số liệu và phạm vi: điện của toàn bộ trung tâm dữ liệu không tự động bằng điện dùng riêng cho AI. Với quyết định quan trọng, cần người có chuyên môn thẩm định trước khi dựa vào kết quả.

Câu hỏi mà tuần này để lại vì thế không chỉ là AI có thể viết báo cáo dài đến đâu. Khi việc gom tài liệu nhanh hơn, ai sẽ dành thời gian kiểm tra những mắt xích quyết định? Tốc độ tạo ra câu trả lời có giá trị nhất khi đi cùng khả năng chất vấn nó.

Tài liệu tham khảo

1. OpenAI — Introducing deep research, 2/2/2025; trang có bổ sung sau này, bài viết trên chỉ sử dụng phần giới thiệu và điều kiện ra mắt ban đầu.
2. VietnamPlus — OpenAI công bố công cụ Deep Research, 3/2/2025.
3. Reuters — OpenAI launches new AI tool to facilitate research tasks, 3/2/2025 UTC, tường thuật sự kiện ngày 2/2.
4. TechCrunch — OpenAI unveils a new ChatGPT agent for ‘deep research’, 2/2/2025.
5. Axios — ChatGPT’s Deep Research is a promising intern, 7/2/2025; trải nghiệm của một nhà báo.