Khi AI bước vào cuộc họp: Ai có quyền nói “đồng ý”?

Hành Trình AI · Nhìn lại tuần 5–11/8/2023

Hãy tưởng tượng một buổi họp trực tuyến sau giờ làm. Một người chủ trì muốn dùng AI để tóm tắt nội dung, giúp cả nhóm khỏi phải ghi chép. Nhưng trong cuộc họp có những câu chuyện riêng, những kế hoạch chưa công bố và cả những điều người tham gia chỉ muốn nói với nhóm nhỏ ấy.

Đây là một tình huống giả định, không phải cuộc họp mình đã chứng kiến. Nó dẫn đến một câu hỏi rất thật: nếu AI giúp chúng ta nhớ cuộc họp, ai được quyết định điều gì xảy ra với những lời đã nói?

Tuần đầu tháng 8/2023, câu hỏi ấy nổi lên trong tranh luận quanh điều khoản dịch vụ của Zoom. Câu chuyện không đơn giản là “Zoom đã lấy mọi cuộc họp để huấn luyện AI”. Điều khoản nói gì, công ty giải thích ra sao và người tham gia thực sự có lựa chọn nào là những câu hỏi khác nhau.

Một điều khoản cũ, một làn sóng lo ngại mới

Theo Associated Press ngày 9/8, nội dung điều khoản được thêm vào từ tháng 3/2023 thu hút sự chú ý sau khi được thảo luận trên mạng trong tuần này. Nó phân biệt nội dung khách hàng — chẳng hạn âm thanh, video hoặc nội dung trò chuyện — với dữ liệu do dịch vụ tạo ra, như thông tin về cách sử dụng tính năng hay chẩn đoán. Hai nhóm dữ liệu không giống nhau, dù đều có thể khiến người dùng quan tâm đến quyền riêng tư. [1]

Một chủ đề trên diễn đàn Zoom ngày 7/8 cho thấy một người dùng đặt câu hỏi về quyền riêng tư và phạm vi điều khoản. Nhân viên cộng đồng của Zoom trả lời; đến ngày 8/8, một người khác tiếp tục hỏi khi nào mình có thể đồng ý hoặc từ chối. Đó là vài tiếng nói cụ thể, không phải khảo sát đại diện cho người dùng Zoom. [2]

Zoom giải thích rằng những tính năng AI tạo sinh cần được bật, và việc chia sẻ nội dung để cải thiện sản phẩm là một lựa chọn riêng. AP ghi nhận lời giải thích ấy và các chuyên gia vẫn đặt câu hỏi về phạm vi điều khoản. Không có bằng chứng trong các nguồn này để mình kết luận Zoom đã bí mật dùng toàn bộ cuộc họp của khách hàng để huấn luyện AI. [1] [2]

Đồng ý cho ai?

Trong giai đoạn đầu tranh luận, Zoom bổ sung ngôn ngữ nói rằng họ không dùng âm thanh, video hoặc trò chuyện của khách hàng để huấn luyện mô hình AI của mình nếu không có sự đồng ý. Nhưng câu hỏi tiếp theo khó hơn: ai thực sự có thể đồng ý thay cho ai? [1]

AP thuật lại lo ngại của các chuyên gia rằng người chủ trì hoặc quản trị viên có thể đưa ra lựa chọn ảnh hưởng đến người khác. Zoom nói người tham gia được thông báo khi tính năng tóm tắt AI được bật và có thể tiếp tục hoặc rời cuộc họp. Một chuyên gia đặt câu hỏi liệu lựa chọn rời đi có thực tế với nhân viên phải tham dự cuộc họp do cấp trên tổ chức hay không. Đó là nhận định về cách thiết kế sự đồng ý lúc ấy, không phải kết luận rằng mọi cuộc họp đều diễn ra như vậy. [1]

Hãy quay lại cuộc họp giả định: người chủ trì thấy bản tóm tắt giúp tiết kiệm thời gian; một thành viên có thể không thoải mái khi lời nói của mình được xử lý thêm. Cả hai mối quan tâm đều đáng được nghe. Một nút “đồng ý” không tự trả lời câu hỏi người bấm có đại diện được cho tất cả hay không.

Ngày 11/8: Zoom làm rõ thêm

Đến ngày 11/8/2023, Zoom cập nhật điều khoản. Ars Technica đưa tin cùng ngày: công ty nói không dùng âm thanh, video, trò chuyện, chia sẻ màn hình, tệp đính kèm và các nội dung giao tiếp tương tự của khách hàng để huấn luyện mô hình AI của Zoom hoặc bên thứ ba. Trang điều khoản của Zoom hiện cũng mang ngày hiệu lực 11/8/2023 và có nội dung tương ứng. [3] [4]

Đây là cam kết trong điều khoản và tuyên bố của công ty, không phải cuộc kiểm toán độc lập hệ thống. Nó cũng không có nghĩa mọi loại dữ liệu, mọi sản phẩm hay mọi hợp đồng của tổ chức đều giống nhau. Các điều khoản và tính năng có thể thay đổi; hãy kiểm tra phiên bản áp dụng cho tài khoản và tình huống cụ thể.

Có một sự phân biệt hữu ích: xử lý dữ liệu để cung cấp tính năng và dùng dữ liệu để huấn luyện mô hình là hai việc khác nhau. Nếu một hệ thống tạo bản tóm tắt, thông tin cuộc họp cần được xử lý để tạo ra kết quả; điều đó tự nó không chứng minh thông tin được dùng để huấn luyện. Ngược lại, cam kết không dùng để huấn luyện không tự trả lời mọi câu hỏi về nơi xử lý, lưu giữ hay quyền truy cập.

Tài liệu hỗ trợ Zoom hiện truy cập nói rằng với một số tính năng dùng nhà cung cấp mô hình bên thứ ba, dữ liệu liên quan được chia sẻ để cung cấp dịch vụ; ví dụ bản chép lời có thể được gửi tới mô hình để tạo tóm tắt. Đây là tài liệu hiện tại, được đưa vào như bối cảnh sau kỳ, không phải bằng chứng về giao diện hoặc mọi quy trình trong tháng 8/2023. [5]

Điều gì còn lại sau tranh luận?

Ngày 19/9/2023, sau tuần bài viết nhìn lại, Full Fact kiểm tra những bài đăng khẳng định người dùng bắt buộc cho AI huấn luyện trên toàn bộ dữ liệu của mình và cho biết khẳng định đó không phản ánh điều khoản khi ấy. Bài kiểm tra cũng lần lại những thay đổi trong tháng 8. Đó là một lời nhắc: khi chính sách thay đổi nhanh, một ảnh chụp hoặc một lời cảnh báo cũ có thể không còn mô tả đúng tình hình. [6]

Độc giả Việt Nam có thể gặp câu hỏi tương tự trong lớp học trực tuyến, cuộc họp công việc hay một buổi trò chuyện cộng đồng. Đó là những ví dụ về sự liên quan, không phải bằng chứng rằng người Việt đã trải qua trường hợp Zoom cụ thể này. VnExpress ngày 6/8/2023 từng nhìn lại sự phổ biến của họp trực tuyến trong bối cảnh làm việc từ xa toàn cầu, chứ không khảo sát phản ứng của người Việt đối với tranh luận AI của Zoom. [7]

Trước khi bật một tính năng tóm tắt, nhóm có thể hỏi: nội dung nào sẽ được xử lý, ai nhìn thấy bản tóm tắt, nó được giữ bao lâu, và người tham gia có lựa chọn phù hợp không? Câu trả lời phụ thuộc công cụ, cài đặt và thỏa thuận thực tế. Công nghệ có thể giúp một cuộc họp dễ nhớ hơn; sự tin tưởng cần thêm một cuộc trò chuyện rõ ràng giữa những người có mặt.

Tài liệu tham khảo

1. Associated Press — Fact focus: Zoom, AI training and consent, 9/8/2023; kiểm tra độc lập đương thời, được đăng lại trên Tech Xplore.
2. Zoom Community — Updated Terms and Services, thảo luận và phản hồi 7–9/8/2023; ý kiến cá nhân và phát biểu của nhân viên.
3. Ars Technica — Zoom updates terms of service, 11/8/2023; báo chí độc lập.
4. Zoom — Terms of Service, trang hiện truy cập ghi hiệu lực 11/8/2023; tài liệu của công ty, có thể thay đổi.
5. Zoom Support — Meeting summary with AI, tài liệu hiện truy cập, bối cảnh sau kỳ và có thể thay đổi.
6. Full Fact — Can Zoom use your meetings to train AI?, 19/9/2023; kiểm tra sau kỳ.
7. VnExpress — Xu hướng làm việc từ xa kết thúc, 6/8/2023; bối cảnh bằng tiếng Việt về xu hướng quốc tế.