Cuộc trò chuyện với AI sẽ đi đâu sau khi mình nhấn gửi?

Hành Trình AI · 22–28 tháng 4 năm 2023

Giả sử bạn đang viết email cho khách hàng. Bạn muốn một trợ lý AI giúp mình tìm câu chữ rõ ràng hơn, và định dán cả cuộc trao đổi vào ô trò chuyện. Trước khi nhấn gửi, bạn dừng lại một chút: trong đó có tên, số điện thoại và những thông tin mà khách hàng chưa chắc muốn chia sẻ.

AI có thể giúp bạn viết nhanh hơn. Nhưng sau khi nhận được câu trả lời, điều gì xảy ra với những gì bạn vừa gửi?

Đây là một ví dụ giả định, không phải câu chuyện của một khách hàng hay doanh nghiệp cụ thể. Tuy nhiên, câu hỏi ấy đã xuất hiện khi người dùng bắt đầu đưa AI vào những công việc thật.

Ngày 23 tháng 4 năm 2023, Znews viết về khả năng ứng dụng ChatGPT trong doanh nghiệp Việt. Bài báo dẫn giáo sư Kok-Leong Ong của Đại học RMIT: AI có thể hỗ trợ công việc, nhưng người dùng cần xem xét khả năng, giới hạn và kiểm tra kết quả. Đó là góc nhìn của một chuyên gia, không phải bằng chứng rằng mọi doanh nghiệp Việt đã sử dụng AI. 1

Câu hỏi về thông tin đầu vào cũng quan trọng như chất lượng câu trả lời. Trong cùng tuần, OpenAI đưa ra một lựa chọn mới; ở Ý, cơ quan bảo vệ dữ liệu đang theo dõi điều gì xảy ra khi hàng triệu người bắt đầu trò chuyện với chatbot.

Một công tắc và những điều nó thực sự làm

Ngày 25 tháng 4, OpenAI thông báo bắt đầu triển khai tùy chọn tắt lịch sử trò chuyện trong ChatGPT. Theo công ty, những cuộc trò chuyện bắt đầu khi lịch sử đã tắt sẽ không xuất hiện trong thanh lịch sử và không được dùng để huấn luyện, cải thiện các mô hình của OpenAI. Công ty cũng giới thiệu khả năng xuất dữ liệu, giúp người dùng nhận bản sao thông tin liên quan qua email. 2

Đối với người muốn đặt câu hỏi mà không để lại cuộc trò chuyện trong danh sách dễ nhìn thấy, đây là một lựa chọn đáng chú ý. Nhưng có ba việc khác nhau cần tách ra: hiển thị trong lịch sử, sử dụng để huấn luyện và lưu giữ trên hệ thống. Tắt một thứ không tự động có nghĩa cả ba đều biến mất.

Trong thông báo năm 2023, OpenAI nói họ vẫn lưu các cuộc trò chuyện mới được bắt đầu khi lịch sử tắt trong 30 ngày, chỉ xem lại khi cần theo dõi hành vi lạm dụng, rồi xóa vĩnh viễn. Đây là mô tả của OpenAI về cách hệ thống được vận hành; chúng ta không có kết quả kiểm toán độc lập để xác nhận từng cuộc trò chuyện đã được xử lý đúng như vậy. 2

Ngày 27 tháng 4, Báo Công lý gọi lựa chọn này là “chế độ ẩn danh” khi đưa tin cho độc giả Việt Nam. Cách gọi ấy dễ gợi cảm giác không còn dấu vết. Thực tế, theo chính OpenAI, vẫn có thời gian lưu giữ và khả năng xem xét trong trường hợp cần giám sát lạm dụng. Vì vậy, việc không hiện trong thanh bên không nên được hiểu là bảo đảm ẩn danh tuyệt đối. 3

OpenAI khi đó cũng nói đang phát triển một gói dành cho doanh nghiệp với cách sử dụng dữ liệu khác. Đó là kế hoạch được công bố trong tháng 4, không phải bằng chứng rằng gói đã ra mắt vào ngày 25 hay mọi khách hàng đã có thể sử dụng. 2

Tại Ý, truy cập trở lại không có nghĩa mọi câu hỏi đã khép lại

Trước tuần này, cơ quan bảo vệ dữ liệu Ý — thường gọi là Garante — đã áp dụng biện pháp hạn chế tạm thời liên quan đến việc xử lý dữ liệu cá nhân của người dùng Ý. OpenAI ngừng cung cấp ChatGPT tại đó. Hành Trình AI đã nhắc đến diễn biến này ở kỳ trước; nay câu chuyện có thêm một bước mới.

Ngày 28 tháng 4, Garante thông báo OpenAI đã khôi phục khả năng truy cập tại Ý sau khi thực hiện một số thay đổi, gồm cung cấp thêm thông tin về dữ liệu và các cách để người dùng, người không sử dụng dịch vụ thực hiện quyền liên quan. Cơ quan này cũng cho biết vẫn còn yêu cầu bổ sung và cuộc điều tra sẽ tiếp tục. Reuters xác nhận dịch vụ đã hoạt động trở lại ở Ý. 4 5

Hai việc có liên quan tới cùng một mối quan tâm về dữ liệu, nhưng không nên nhập làm một. Cài đặt lịch sử ngày 25 là công bố sản phẩm của OpenAI; thông báo ngày 28 mô tả các bước đáp ứng yêu cầu của cơ quan Ý, trong đó có những giải pháp dành cho người ở châu Âu. Ta không có đủ căn cứ để nói một công tắc duy nhất đã giải quyết toàn bộ vấn đề hoặc tất cả thay đổi trên thế giới chỉ xuất phát từ quyết định của Ý.

Phản ứng khi đó cũng không chỉ có một phía. OpenAI nói họ đang làm việc với cơ quan quản lý và muốn tăng quyền kiểm soát dữ liệu; nhà chức trách muốn người dân hiểu thông tin của họ được xử lý thế nào và có thể thực hiện quyền của mình. Lựa chọn không nhất thiết chỉ là dùng AI hoặc ngừng dùng AI: câu hỏi là những điều kiện nào khiến việc sử dụng đáng tin cậy hơn. 3 4

Nhìn lại: vụ việc đã đi xa hơn tuần tháng 4

Tháng 12 năm 2024, Garante công bố quyết định phạt OpenAI 15 triệu euro, sau cuộc điều tra bắt đầu năm 2023. Cơ quan cho rằng có những vi phạm liên quan đến cơ sở xử lý dữ liệu và minh bạch. Khi đó, OpenAI gọi quyết định là không tương xứng và cho biết sẽ kháng cáo. 6 7

Nhưng câu chuyện không dừng tại đó. Trên chính trang thông báo năm 2024, Garante sau này bổ sung rằng bản án của tòa Rome công bố ngày 18 tháng 3 năm 2026 đã chấp nhận khiếu kiện đối với quyết định của cơ quan. Reuters đưa tin khoản phạt đã bị hủy. Một phân tích pháp lý sau đó giải thích tòa xét vấn đề thẩm quyền, không giải quyết nội dung các cáo buộc. Chúng tôi chưa xem bản án gốc hoặc xác minh kết quả của bất kỳ thủ tục tiếp theo nào; việc hủy quyết định không tự chứng minh mọi vấn đề quyền riêng tư đã được giải quyết. 6 8 9

Cách điều khiển sản phẩm cũng thay đổi. Theo tài liệu trợ giúp của OpenAI được xem ngày 31 tháng 10 năm 2026, người dùng có thể tắt việc dùng các cuộc trò chuyện thông thường để cải thiện mô hình mà vẫn giữ chúng trong lịch sử; trò chuyện tạm thời là một lựa chọn khác với những điều kiện riêng. Đó là mô tả ở thời điểm xem tài liệu, không phải cách công tắc năm 2023 hoạt động. Tính năng và chính sách có thể khác theo gói hoặc không gian làm việc, nên hãy kiểm tra cài đặt và điều khoản hiện hành trước khi chia sẻ thông tin. 10

Trước khi nhấn gửi

Quay lại email giả định lúc đầu: thay vì đưa toàn bộ thông tin khách hàng vào một dịch vụ khi chưa rõ điều kiện, bạn có thể bắt đầu với một phiên bản đã bỏ tên và những chi tiết không cần thiết. Nếu công việc có quy định bảo mật, hãy kiểm tra quy định ấy và công cụ được tổ chức cho phép. Không có một nút cài đặt nào thay thế được việc hiểu mình đang chia sẻ điều gì.

Những lựa chọn như tắt sử dụng dữ liệu để huấn luyện có thể hữu ích. Song người dùng cũng cần thông tin dễ hiểu từ nhà cung cấp, cơ chế thực thi đáng tin cậy và cách đặt câu hỏi khi có sự cố. Một cài đặt là một phần của bức tranh, không phải toàn bộ bức tranh.

Có lẽ di sản của tuần cuối tháng 4 năm 2023 là một câu hỏi vẫn theo chúng ta mỗi khi mở cửa sổ trò chuyện: để nhận được sự trợ giúp từ AI, mình đang chia sẻ điều gì — và mình thực sự có quyền lựa chọn đến đâu?

Tài liệu tham khảo

1. Znews — ChatGPT làm được gì cho doanh nghiệp Việt, 23/04/2023.
2. OpenAI — New ways to manage your data in ChatGPT, 25/04/2023. Công bố của nhà cung cấp.
3. Báo Công lý — OpenAI triển khai “chế độ ẩn danh” cho ChatGPT, 27/04/2023.
4. Garante — ChatGPT: OpenAI reinstates service in Italy, 28/04/2023. Thông cáo cơ quan quản lý, có bản tiếng Anh.
5. Reuters qua Kitco — ChatGPT is available again to users in Italy, 28/04/2023.
6. Garante — Kết quả điều tra, 20/12/2024, có chú thích về bản án năm 2026.
7. Reuters — Italy fines OpenAI over ChatGPT privacy rules breach, 20/12/2024.
8. Reuters qua WTVB — Italian court scraps 15-million-euro fine, 19/03/2026.
9. Rödl — Generative AI and GDPR: the ChatGPT fine annulled on grounds of competence, 23/06/2026. Phân tích pháp lý thứ cấp.
10. OpenAI — Kiểm soát dữ liệu trong ChatGPT. Tài liệu hiện hành, truy cập 31/10/2026; có thể thay đổi.

---