Thật hay AI? Quyền được biết vừa có tên trong luật

Giả sử vào một ngày giữa tháng 12/2025, chị Hạnh, kế toán của một công ty logistics ở Hải Phòng, vừa cập nhật iPhone và thấy Apple Intelligence hỗ trợ tiếng Việt trên máy. Giờ nghỉ trưa, đồng nghiệp cho chị xem một video làm bằng Sora và một poster khuyến mãi Tết do AI vẽ,…

Góc nhìn · Nhìn lại từ ngày 1/10 đến 31/12/2025

Tình huống minh họa, không phải sự kiện thật:

Đầu giờ chiều, chị nhận một cuộc gọi video. Người trong khung hình trông và nói như giám đốc, giục chị chuyển gấp tiền cho “đối tác”. Chị gác máy, gọi lại số quen của sếp, rồi mới biết ông không hề gọi. Tối đó, chị đọc lại tin Quốc hội đã thông qua Luật Trí tuệ nhân tạo hôm 10/12, trong đó có quy định về gắn nhãn nội dung do AI tạo. Chị muốn biết hai điều: luật này che chắn cho người như chị tới đâu, và bắt đầu từ lúc nào.

Chị Hạnh, công ty, người đồng nghiệp và cuộc gọi đều là hư cấu. Những thứ quanh chị thì có thật: Apple Intelligence hỗ trợ tiếng Việt từ 4/11 [37]; Sora có mặt tại Việt Nam từ 30/10 [24]; Nano Banana Pro của Google được báo Việt ghi nhận viết chữ tiếng Việt chuẩn [27][28]; Luật AI được thông qua ngày 10/12 [1]; và kiểu lừa đảo dùng deepfake giả giọng, giả mặt người quen hoặc cấp trên là xu hướng báo chí đã cảnh báo trong quý [57][58][59]. Cuộc gọi trong tình huống không được gán cho Sora hay bất kỳ công cụ cụ thể nào; bài không đoán kẻ gian dùng phần mềm gì.

Ý chính của bài: quý 4/2025 là lúc nội dung AI giống thật đến tay người Việt dễ dàng hơn, và cũng là lúc Việt Nam lần đầu ghi vào luật quyền được biết mình đang gặp máy hay gặp người. Nhưng một quyền được viết ra chưa phải một quyền đang vận hành.

Về ngày tháng: bài theo lịch Việt Nam; khi tin từ Mỹ lệch một ngày, ngày theo giờ Mỹ ghi trong ngoặc. Với Luật AI, sự kiện của quý là ngày Quốc hội biểu quyết; Công báo, ngày hiệu lực, lộ trình chuyển tiếp và văn bản về nhãn đều sau 31/12/2025, gom ở mục “Nhìn lại sau kỳ”.

1. Một quý, một đạo luật: từ dự thảo tới nút biểu quyết

Theo cổng dự thảo Bộ KH&CN, dự thảo Luật Trí tuệ nhân tạo được đăng lấy ý kiến từ 29/9/2025 đến 20/10/2025 [MST du-thao/2294].

Ngày 21/11, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng trình dự thảo trước Quốc hội; bản trình gồm 8 chương, 36 điều [9][10]. Ngày 27/11, Quốc hội thảo luận. Báo Chính phủ mô tả cơ chế thử nghiệm có kiểm soát được đặt ở vị trí trung tâm [11]. Cùng ngày, Bộ KH&CN nhấn mạnh dự thảo đặt con người ở vị trí trung tâm [12]. Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, thường gọi là sandbox, là một “vùng thử” nơi doanh nghiệp chạy sản phẩm mới dưới giám sát trước khi có đủ quy định. Ngày 6/12, Bộ KH&CN giải thích mục tiêu quản lý AI “một cách thực chất” [13].

Ngày 10/12, tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội thông qua Luật Trí tuệ nhân tạo (Luật số 134/2025/QH15); Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn ký [1][2][5]. Theo Báo Chính phủ, 429/434 đại biểu tán thành; bản cuối 8 chương, 35 điều, ít hơn dự thảo trình ngày 21/11 một điều (8 chương, 36 điều) [1][9][10].

Cùng ngày, Quốc hội thông qua Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi, trong đó có nguyên tắc AI không phải chủ thể của quyền sở hữu trí tuệ [5]. Hôm sau, 11/12, đến lượt Luật Chuyển đổi số (Luật số 148/2025/QH15; 8 chương, 48 điều; theo Báo Chính phủ, 433/442 đại biểu tán thành) [14][15][16]. Ngày 31/12, Chính phủ ban hành Nghị định 353/2025/NĐ-CP hướng dẫn Luật Công nghiệp công nghệ số [17][18].

Bài dẫn số điều theo nguyên văn bản luật đăng Công báo [6]; bản đăng ấy phát hành sau kỳ (xem cuối bài), nhưng nội dung là văn bản Quốc hội biểu quyết ngày 10/12. Những điểm chính:

Con người giữ quyền kiểm soát (Điều 4.2) là nguyên tắc nền.
Các hành vi bị cấm (Điều 7), trong đó có giả mạo để lừa dối, lợi dụng nhóm dễ tổn thương và gỡ bỏ nhãn.
Cổng AI một cửa (Điều 8) và phân loại hệ thống theo mức rủi ro (Điều 9–10).
Minh bạch và gắn nhãn (Điều 11), phần bài này chọn làm trục.
Sandbox (Điều 21), Quỹ phát triển AI quốc gia (Điều 22), phiếu hỗ trợ cho doanh nghiệp (Điều 25).
Trách nhiệm bồi thường khi hệ thống AI gây thiệt hại (Điều 29).

Luật AI còn bãi bỏ Chương IV và một số khoản của Luật Công nghiệp công nghệ số (Điều 33) [6], tức phần quy định về AI trong luật ấy được chuyển sang đạo luật riêng.

Từ lúc trình tới lúc thông qua chưa đầy ba tuần. Với người dùng, câu đáng hỏi không phải luật có bao nhiêu điều, mà điều nào chạm tới họ; gần nhất là Điều 11.

2. Vì sao cái nhãn bỗng thành chuyện của mọi người

Video. Ngày 30/10, VnExpress đưa tin OpenAI triển khai Sora 2, công cụ tạo video từ mô tả bằng chữ, tại Việt Nam [24]. Sora 2 ra mắt ở Mỹ ngày 30/9, tức trước kỳ; ngay từ đầu tháng 10, báo Việt đã nêu lo ngại vì video tạo ra quá chân thực [25][26]. Sora có dùng được trên Android tại Việt Nam trong kỳ hay không, nguồn của bài chưa xác minh được [Câu hỏi mở].

Ảnh có chữ. Khoảng 20/11, Google giới thiệu Nano Banana Pro (Gemini 3 Pro Image); VietNamNet ghi nhận khả năng tạo ảnh có chữ tiếng Việt “cực chuẩn” [27][28]. Chữ méo, sai dấu từng là cách dễ nhất để nhận ra ảnh AI; theo cách DCA đọc, giờ mắt thường mất đi cách ấy. Google đồng thời cho người dùng kiểm ảnh ngay trong ứng dụng Gemini bằng SynthID, dấu nhận dạng ẩn mà Google gắn vào nội dung tạo bằng công cụ của hãng [29]. Đây là [Tuyên bố công ty]; nguồn không cho thấy công cụ nhận ra ảnh do phần mềm hãng khác tạo, nên không nên hiểu nó là máy dò mọi ảnh AI.

Apple Intelligence bằng tiếng Việt trên điện thoại. Ngày 4/11, iOS 26.1 ra mắt; theo VnExpress, Apple Intelligence hỗ trợ tiếng Việt cho các tính năng như công cụ viết, tóm tắt email/thông báo, Genmoji và Image Playground — Live Translation chỉ khi nhắn tin [37]. Đây không đồng nghĩa Siri hội thoại tiếng Việt đã mở rộng như trợ lý nói đầy đủ; AI của Apple đã vào máy người dùng bằng tiếng mẹ đẻ ở lớp Apple Intelligence.

Lừa đảo. Ngày 15/12, VTV dẫn số liệu của Hiệp hội An toàn thông tin Việt Nam: trong 9 tháng năm 2025, số vụ lừa đảo sử dụng AI tăng 40% so với năm ngoái, và khoảng 6,5 triệu tài khoản bị đánh cắp trong quý 3 [57]. Đây là số liệu hiệp hội được báo dẫn lại; bài không có phương pháp đếm. Ngày 28/11, Dân trí tổng hợp các bẫy lừa dùng AI trong mùa mua sắm cuối năm [58]. VnEconomy cảnh báo deepfake giọng nói giống thật tới mức chuyên gia cũng có thể mắc bẫy (ngày đăng chưa trích được) [59].

Điều 11 nói gì. Đối chiếu với nguyên văn luật [6]:

11.1: nhà cung cấp bảo đảm người dùng nhận biết khi đang tương tác với hệ thống AI (trừ trường hợp pháp luật có quy định khác).
11.2: âm thanh, hình ảnh, video do hệ thống AI tạo ra phải được đánh dấu ở định dạng máy đọc theo quy định của Chính phủ, tức một dấu hiệu phần mềm nhận ra dù mắt người có thể không thấy.
11.3: bên triển khai phải thông báo rõ ràng khi cung cấp ra công cộng văn bản/âm thanh/hình ảnh/video do AI tạo hoặc chỉnh sửa, nếu nội dung có khả năng gây nhầm lẫn về tính xác thực (trừ trường hợp pháp luật có quy định khác).
11.4: bên triển khai phải bảo đảm nội dung AI mô phỏng/giả lập ngoại hình, giọng nói người thật hoặc tái hiện sự kiện thực tế được gắn nhãn dễ nhận biết; với tác phẩm điện ảnh, nghệ thuật hoặc sáng tạo, gắn nhãn theo phương thức phù hợp, không cản trở thưởng thức.

Đi kèm Điều 11, Điều 7.2(b) cấm dùng AI giả mạo để lừa dối, còn Điều 7.5 cấm gỡ bỏ nhãn [6].

Như vậy có hai lớp: dấu máy đọc (kiểu SynthID) để nền tảng truy nguồn; và nhãn người xem nhìn thấy, chặt nhất khi gương mặt hay giọng người thật bị mô phỏng.

Cái nhãn cũng có giới hạn. Thứ nhất, Điều 3.5 định nghĩa “bên triển khai” loại trừ sử dụng cá nhân, phi thương mại [6]. Thứ hai, kẻ gọi điện giả sếp vốn đã vi phạm hình sự, khó mà tự dán nhãn “đây là AI”. Theo cách DCA đọc, cái nhãn trước hết là kỷ luật cho bên làm ăn đàng hoàng và công cụ cho nền tảng, không phải lá chắn chính trước kẻ gian. Thứ ba, luật thông qua chưa đồng nghĩa đã áp dụng, và hình thức nhãn cụ thể chưa được quy định chi tiết trong quý.

Với chị Hạnh trong tình huống minh họa, thói quen gọi lại số quen vẫn hữu ích nhất hôm ấy; luật thêm một tầng, chưa thay được tầng ấy.

3. Máy làm thay, máy làm bạn: một cái nhãn có đủ?

Điều 11.1 nghe đơn giản: người dùng phải biết mình đang nói chuyện với máy. Quý 4 khiến quy định ấy phức tạp hơn theo hai hướng: AI thao tác thay người, và AI trò chuyện như bạn.

Khi AI cầm chuột

Ngày 22/10 (21/10 giờ Mỹ), OpenAI ra trình duyệt ChatGPT Atlas, có trợ lý AI đọc trang và thao tác hộ người dùng [19][20][21][83]. Ngày 27/10, Tuổi Trẻ cảnh báo nguy cơ hacker chiếm quyền khi dùng trình duyệt AI [22]. Theo blog của Simon Willison dẫn lại, giám đốc an ninh thông tin của OpenAI thừa nhận “prompt injection” vẫn là vấn đề chưa giải quyết được [23]. Prompt injection (tạm hiểu: chèn lệnh) là khi trang web cài sẵn những dòng chữ đóng vai “mệnh lệnh”, khiến trợ lý làm theo người viết trang thay vì người dùng.

Atlas không đứng một mình. Ngày 24/10 (23/10 giờ Mỹ), Microsoft cập nhật Copilot kèm nhân vật hoạt hình Mico [40][41]. Ngày 19/11 (18/11 giờ Mỹ), Google ra Gemini 3 cùng môi trường lập trình Antigravity [30][31]. Ngày 25/11 (24/11 giờ Mỹ), Anthropic công bố Claude Opus 4.5 và mô tả khả năng làm việc trong Chrome và Excel [35][36]; đây là [Tuyên bố công ty]. Các công cụ này dùng được ở Việt Nam tới đâu (gói, ngôn ngữ) chưa được xác minh độc lập [Câu hỏi mở]. Cuối quý, ngày 29/12 (thông báo Meta; TTXVN đưa tin 30/12), Meta thông báo mua startup Manus [44]; bài chỉ ghi nhận đây là một mốc thương vụ.

Với AI cầm chuột, Điều 11.1 gặp thêm câu hỏi: bên kia màn hình có biết thứ đang thao tác là máy không, và khi trợ lý bị trang độc hại điều khiển thì ai chịu nghĩa vụ minh bạch? Văn bản thông qua trong quý chưa trả lời chi tiết.

Khi AI làm bạn

Ngày 13/11 (12/11 giờ Mỹ), OpenAI phát hành GPT-5.1 với nhiều tùy chọn tính cách [32][33]. Theo cách DCA đọc, chatbot có “tính cách” dễ gần hơn và cũng dễ khiến người dùng quên mình đang trò chuyện với phần mềm.

Ở Mỹ có ba mốc quanh an toàn chatbot / người trẻ. Ngày 14/10 (13/10 giờ Mỹ), Thống đốc California ký nhóm luật nhằm bảo vệ trẻ em trên mạng, trong đó có SB 243 về companion chatbot: nếu người hợp lý có thể tưởng đang nói với người thật thì phải thông báo rõ đó là AI; phải duy trì và công bố protocol ngăn nội dung tự tử/tự hại kèm dẫn dịch vụ khủng hoảng; với người dùng mà hệ thống biết là trẻ vị thành niên còn thêm disclosure, nhắc nghỉ ít nhất mỗi ba giờ, và biện pháp hợp lý chống nội dung tình dục [50]. Ngày 30/10 (29/10 giờ Mỹ), Character.AI công bố cấm người dưới 18 tuổi trò chuyện mở với chatbot, áp dụng từ 25/11 [46][47]. Ngày 7–8/11, Tuổi Trẻ và Thanh Niên đưa tin OpenAI bị kiện hàng loạt; các đơn kiện cáo buộc ChatGPT góp phần gây ra tự tử và hoang tưởng ở cả thiếu niên lẫn người lớn — đây là cáo buộc trong đơn kiện, chưa phải phán quyết [48][49].

Còn một chiều ít được để ý: lời người dùng nói với chatbot đi về đâu. Theo thông báo của Meta, từ 16/12, nội dung người dùng trò chuyện với AI của Meta được dùng để cá nhân hóa quảng cáo và nội dung trên Facebook, Instagram; theo Tuổi Trẻ (dẫn AFP), thay đổi triển khai ở hầu hết khu vực, trong khi châu Âu và Anh áp dụng sau; người dùng không thể từ chối (không có tùy chọn opt-out) việc Meta dùng hội thoại AI cho mục đích ấy [42][43]. Đây là [Tuyên bố công ty]; Tuổi Trẻ đưa tin từ ngày 2/10. Meta [43] không nêu Việt Nam trong nhóm trì hoãn.

Quay về luật Việt Nam: Điều 7.2(c) cấm lợi dụng nhóm dễ tổn thương, trong đó có trẻ em và người cao tuổi [3][6]; Điều 11.1 vẫn là mức sàn: người dùng phải biết đây là máy. Theo nhận định của DCA, “biết đây là máy” chưa đồng nghĩa với “biết máy được thiết kế để giữ mình ở lại bao lâu” hay “biết lời mình nói sẽ được dùng cho quảng cáo”. Cái nhãn trả lời “ai đang nói”, chưa trả lời “nói để làm gì”.

4. Bên ngoài biên giới: Brussels giãn lịch, Washington gom quyền

EU: một đề xuất lùi lịch. Ngày 19/11, Ủy ban châu Âu công bố gói Digital Omnibus, đề xuất sửa Đạo luật AI để lùi thời hạn áp dụng với hệ thống rủi ro cao — theo Ủy ban, có thể thêm tới khoảng 16 tháng sau khi công cụ hỗ trợ sẵn sàng; VnEconomy tóm là hoãn triển khai đầy đủ tới năm 2027 [51][52][53]. Tại 31/12/2025, đây vẫn là đề xuất, chưa được thông qua.

Mỹ: sắc lệnh nhắm vào luật bang. Ngày 12/12 (11/12 giờ Mỹ), Tổng thống Mỹ ký sắc lệnh “Ensuring a National Policy Framework for Artificial Intelligence” (tạm dịch: Bảo đảm một khung chính sách quốc gia về trí tuệ nhân tạo), đăng Federal Register ngày 16/12 [54][55][56]. Sắc lệnh hướng tới việc thách thức các luật AI cấp bang, nhưng chừa lại phần liên quan tới an toàn trẻ em [54][56].

Đặt ba cách làm cạnh nhau. Cùng quý, EU đề xuất giãn lịch, Mỹ dồn quyền về liên bang, Việt Nam chọn đạo luật riêng có điều khoản minh bạch ngay từ đầu — quan sát về nhịp đi, chưa đủ để nói cách nào bảo vệ người dùng tốt hơn.

Hộp nối mạch: cuộc đua cuối năm

Mô hình: GPT-5.1 (13/11) [32]; Gemini 3 (19/11) [30][31]; Claude Opus 4.5 (25/11) [35][36]; GPT-5.2 (12/12), theo VnExpress ra mắt sau khi OpenAI “bật báo động đỏ” [34]. Ngày 25/11, VnExpress phân tích sự “lột xác” của Google trong cuộc đối đầu với OpenAI [84]. Mọi điểm benchmark (bài kiểm tra chuẩn) đi kèm các bản ra mắt đều là [Tuyên bố công ty].
Giá: gói ChatGPT Go có mặt tại Việt Nam ngày 9/10, giá 132.000 đồng mỗi tháng (Tuổi Trẻ đưa tin 10/10; VietnamNet ghi 120.000 + VAT) [38][39].
Thị trường: tối 29/10 giờ Việt Nam, Nvidia trở thành công ty đầu tiên trên thế giới trị giá 5.000 tỷ USD [73]; ngày 23/11, nỗi lo “bong bóng AI” lên mặt báo [74].

5. Quanh đạo luật: lớp học, con chip và những bản báo cáo đầu tiên

Giáo dục. Ngày 15/12, Bộ GD&ĐT ban hành Quyết định 3439/QĐ-BGDĐT về khung nội dung thí điểm giáo dục AI cho học sinh phổ thông [60]; đề xuất thí điểm đã được công bố từ ngày 25/11 [61]. Theo nhận định của DCA, nếu học sinh học về AI từ phổ thông, một phần “quyền được biết” sẽ đến từ hiểu biết, không chỉ từ cái nhãn.

Chip. Ngày 17/12, SIHUB tổ chức hội thảo về chính sách bán dẫn [71]; cùng ngày, Người Lao Động đưa tin yêu cầu khẩn trương lập Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn [68]. Ngày 19/12, Bộ KH&CN đề nghị Intel mở rộng hoạt động đóng gói, kiểm thử chip tại Việt Nam [69], và Việt Nam có thêm hai trung tâm đào tạo chuyên sâu về AI, bán dẫn [70]. Ngày 24/12, Quyết định 4386/QĐ-BKHCN tổ chức lại một văn phòng thành Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip [67]. Ở Zalo AI Summit ngày 20/12, TS Phạm Hy Hiếu (OpenAI) nói về chip suy luận (chip chạy mô hình đã huấn luyện); Znews tường thuật dưới tiêu đề “Việt Nam có khả năng sản xuất chip AI cho xe hơi và smartphone” [65][66] — nhận định tại diễn đàn, chưa phải năng lực đã kiểm chứng.

Báo cáo và diễn đàn. Ngày 9/10, tại diễn đàn AI360, Báo Chính phủ đưa tin vốn đầu tư vào doanh nghiệp AI trong nước tăng gấp 8 lần, từ khoảng 10 triệu USD (2023) lên 80 triệu USD (2024) [78][79][80]; đây là số liệu do diễn đàn/cơ quan nêu, bài chưa có phương pháp tính độc lập. Ngày 23/11, Bộ KH&CN điểm lại các “điểm sáng” doanh nghiệp Việt trong AI [82]. Ngày 2/12, UNDP công bố báo cáo cho rằng AI có thể nới rộng bất bình đẳng toàn cầu và nhận định Việt Nam đang chuẩn bị để nắm bắt cơ hội [77]. Trong tuần VinFuture đầu tháng 12, các chuyên gia bàn về lợi thế phát triển robot hình người đa năng tại Việt Nam [81]. Ngày 31/12, Viện Công nghệ Thông tin, ĐHQG Hà Nội (VNU-ITI) lần đầu công bố báo cáo thường niên về AI tại Việt Nam [75][76].

Hai điều không có trong quý. Nguồn của bài không ghi nhận mốc sản phẩm AI lớn nào của FPT, MISA hay Viettel trong Q4 (MISA OneAI rơi vào tháng 9, trước kỳ) [Câu hỏi mở]. Cũng không có giải thưởng AI lớn nào trong kỳ: AI Awards diễn ra ngày 26/9, trước kỳ [64]; còn giải chính VinFuture ngày 5/12 vinh danh công trình vaccine HPV, không phải một công trình AI [62][63]. Cuối năm có nhiều sự kiện, chưa phải đột phá sản phẩm AI Việt.

Kết: quyền đã thành chữ, đang chờ thành lực

Quý 4/2025 đặt hai thứ cạnh nhau. Một bên là nội dung AI ngày càng giống thật và những trợ lý ngày càng tự thao tác, tự trò chuyện. Bên kia, lần đầu luật Việt Nam viết thành câu rằng người dùng có quyền biết mình đang gặp máy; âm thanh, ảnh, video AI phải mang dấu máy đọc được (11.2); và nội dung mô phỏng ngoại hình hoặc giọng người thật hay tái hiện sự kiện phải có nhãn dễ nhận biết (11.4).

Tính đến 31/12/2025, quyền được biết đã nằm trong văn bản Quốc hội thông qua, nhưng chưa tới lúc áp dụng, chưa có quy định chi tiết về hình thức nhãn; riêng nghĩa vụ của “bên triển khai” (Điều 11.3–11.4) không phủ việc sử dụng AI cá nhân, phi thương mại theo định nghĩa Điều 3.5 — điều này không miễn nghĩa vụ minh bạch của nhà cung cấp ở 11.1–11.2 [6]. Nó cũng không thay được luật hình sự khi đối phó kẻ lừa đảo, vốn chẳng dán nhãn cho ai.

Với chị Hạnh, nhân vật giả định, câu trả lời cuối 2025 là: đã có luật nhưng chưa hiệu lực; trong lúc chờ, gọi lại số quen vẫn là lớp bảo vệ chắc nhất. Điều đáng theo dõi: khi cái nhãn xuất hiện, nó có chạm nhóm chat gia đình, cuộc gọi video lúc vội và những trợ lý đang học làm việc thay người hay không.

Nhìn lại sau kỳ

Các mốc dưới đây xảy ra sau 31/12/2025, không phải sự kiện quý 4; ghi ra để không nhầm ngày thông qua với ngày luật bắt đầu có hiệu lực.

Luật AI đăng Công báo: Công báo số 40 ngày 22/1/2026; bản PDF ký số ngày 26/1/2026 [6][7].
Luật AI có hiệu lực: 1/3/2026 (Điều 34) [6].
Chuyển tiếp cho hệ thống đang có: theo Điều 35, hệ thống AI đã vận hành trước ngày luật có hiệu lực được chuyển tiếp 18 tháng với lĩnh vực y tế, giáo dục, tài chính, và 12 tháng với các lĩnh vực khác [6]. Nghĩa vụ với dịch vụ đang chạy vì thế có lộ trình riêng, không trùng ngày thông qua hay ngày hiệu lực.
Nghị định về hình thức nhãn: Điều 11.6 giao Chính phủ quy định chi tiết hình thức nhãn [6]. Trong kỳ chưa có nghị định riêng; sau kỳ, Nghị định 142/2026/NĐ-CP (hiệu lực 1/5/2026) quy định thông báo và gắn nhãn hiển thị với nội dung do AI tạo ra.
Luật Công nghiệp công nghệ số và Nghị định 353/2025/NĐ-CP: cùng có hiệu lực 1/1/2026 [17][18].
Luật Chuyển đổi số: có hiệu lực 1/7/2026 [14][16].
Nhà máy chế tạo chip của Viettel: khởi công ngày 16/1/2026 [72].
Meta–Manus: VnExpress phân tích ngày 13/1/2026 [45].
EU Digital Omnibus: thỏa thuận chính trị 7/5/2026 giữa Nghị viện châu Âu và Hội đồng về gói đơn giản hóa quy tắc AI (Digital Omnibus on AI), gồm các biện pháp hoãn/tinh giản nghĩa vụ và cấm ứng dụng “nudification”.

Tài liệu tham khảo

Nguồn [6] (văn bản Công báo) phát hành sau kỳ nhưng được dùng để dẫn nguyên văn số điều của luật Quốc hội đã thông qua ngày 10/12/2025.

Báo Chính phủ, Việt Nam chính thức có Luật Trí tuệ nhân tạo, 10/12/2025 — https://baochinhphu.vn/viet-nam-chinh-thuc-co-luat-tri-tue-nhan-tao-ai-102251210164948585.htm
VnExpress, Luật Trí tuệ nhân tạo – bước tiến…, 11/12/2025 — https://vnexpress.net/luat-tri-tue-nhan-tao-buoc-tien-ve-quan-ly-phat-trien-ai-cho-viet-nam-4992499.html
VnExpress, Cấm lợi dụng trí tuệ nhân tạo gây hại trẻ em, 10/12/2025 — https://vnexpress.net/cam-loi-dung-tri-tue-nhan-tao-gay-hai-tre-em-4992197.html
VnExpress, 10 luật về khoa học công nghệ được thông qua năm 2025, 12/2025 — https://vnexpress.net/10-luat-ve-khoa-hoc-cong-nghe-duoc-thong-qua-nam-2025-4992586.html
Bộ KH&CN, Quốc hội lần đầu thông qua Luật Trí tuệ nhân tạo, yêu cầu gắn nhãn…, 13/12/2025 — https://mst.gov.vn/quoc-hoi-lan-dau-thong-qua-luat-tri-tue-nhan-tao-yeu-cau-gan-nhan-cac-san-pham-ai-197251213154644789.htm
Công báo, PDF Luật 134/2025/QH15 (Công báo số 40, 22/1/2026; ký số 26/1/2026 — sau kỳ, dùng làm nguyên văn) — https://congbaocdn.chinhphu.vn/180507251028987904/2026/1/26/l134signed-176941401701024378539.pdf
Công báo, danh mục luật — https://congbao.chinhphu.vn/van-ban-dang-cong-bao/luat-l13/trang-5.htm
Sở KH&CN Gia Lai, tin về Luật AI — https://skhcn.gialai.gov.vn/Home/ChiTietTin/?tin=NTkzOA%3D%3D
Báo Chính phủ, Quản lý rủi ro, thúc đẩy tự chủ…, 21/11/2025 — https://baochinhphu.vn/quan-ly-rui-ro-thuc-day-tu-chu-va-phat-trien-ai-trong-nuoc-102251121153332823.htm
Bộ KH&CN, Hoàn thiện khung pháp lý…, 21/11/2025 — https://mst.gov.vn/hoan-thien-khung-phap-ly-de-quan-ly-toan-dien-tri-tue-nhan-tao-ngan-ngua-rui-ro-phat-sinh-197251121103921617.htm
Báo Chính phủ, Xây dựng Luật AI đặt cơ chế thử nghiệm có kiểm soát ở vị trí trung tâm, 27/11/2025 — https://baochinhphu.vn/xay-dung-luat-ai-dat-co-che-thu-nghiem-co-kiem-soat-o-vi-tri-trung-tam-102251127181338124.htm
Bộ KH&CN, Dự thảo Luật AI đặt con người ở vị trí trung tâm, 27/11/2025 — https://mst.gov.vn/du-thao-luat-tri-tue-nhan-tao-dat-con-nguoi-o-vi-tri-trung-tam-197251127191513632.htm
Bộ KH&CN, Ban hành luật để quản lý AI một cách thực chất…, 6/12/2025 — https://mst.gov.vn/ban-hanh-luat-de-quan-ly-tri-tue-nhan-tao-ai-mot-cach-thuc-chat-hieu-qua-197251206214723395.htm
Công báo, Luật số 148/2025/QH15 — https://congbao.chinhphu.vn/van-ban/luat-so-148-2025-qh15-468708.htm
Báo Chính phủ, Lần đầu tiên luật hóa khái niệm chuyển đổi số, 11/12/2025 — https://baochinhphu.vn/lan-dau-tien-luat-hoa-khai-niem-chuyen-doi-so-102251211110439168.htm
Bộ KH&CN, Quốc hội thông qua Luật Chuyển đổi số, 13/12/2025 — https://mst.gov.vn/quoc-hoi-thong-qua-luat-chuyen-doi-so-hoan-thien-khung-phap-ly-cho-quoc-gia-so-197251213001547649.htm
Công báo, Nghị định 353/2025/NĐ-CP — https://congbao.chinhphu.vn/van-ban/nghi-dinh-so-353-2025-nd-cp-468728.htm
Thư viện Pháp luật, Đã có Nghị định 353/2025/NĐ-CP… — https://thuvienphapluat.vn/chinh-sach-phap-luat-moi/vn/ho-tro-phap-luat/chinh-sach-moi/102876/da-co-nghi-dinh-353-2025-nd-cp-huong-dan-luat-cong-nghiep-cong-nghe-so
OpenAI, Introducing ChatGPT Atlas (vi-VN) — https://openai.com/vi-VN/index/introducing-chatgpt-atlas/
VnExpress, OpenAI ra trình duyệt ChatGPT Atlas, 22/10/2025 — https://vnexpress.net/openai-ra-trinh-duyet-chatgpt-atlas-4954343.html
VnExpress, Trình duyệt ChatGPT Atlas và cuộc chiến kiểm soát cánh cửa Internet, 10/2025 — https://vnexpress.net/trinh-duyet-chatgpt-atlas-va-cuoc-chien-kiem-soat-canh-cua-internet-4954953.html
Tuổi Trẻ, Dùng trình duyệt AI, cảnh giác hacker chiếm quyền, 27/10/2025 — https://tuoitre.vn/dung-trinh-duyet-ai-canh-giac-hacker-chiem-quyen-20251027172347876.htm
Simon Willison, OpenAI CISO on Atlas, 22/10/2025 — https://simonwillison.net/2025/Oct/22/openai-ciso-on-atlas/
VnExpress, OpenAI triển khai công cụ tạo video Sora 2 tại Việt Nam, 30/10/2025 12:59 — https://vnexpress.net/openai-trien-khai-cong-cu-tao-video-sora-2-tai-viet-nam-4957809.html
VnExpress, OpenAI ra Sora 2 và mạng xã hội giống TikTok, 1/10/2025 — https://vnexpress.net/openai-ra-sora-2-va-mang-xa-hoi-giong-tiktok-4945779.html
VnExpress, Sora 2 gây lo ngại vì tạo video chân thực, 6/10/2025 — https://vnexpress.net/sora-2-gay-lo-ngai-vi-tao-video-chan-thuc-4947709.html
Google Blog tiếng Việt, Nano Banana Pro (Gemini 3 Pro Image), 11/2025 — https://vietnamese.googleblog.com/2025/11/nano-banana-pro-gemini-3-pro-image-chi.html
VietNamNet, Nano Banana Pro gây sốc với khả năng tạo ảnh với chữ tiếng Việt cực chuẩn, 11/2025 — https://vietnamnet.vn/nano-banana-pro-gay-soc-voi-kha-nang-tao-anh-voi-chu-tieng-viet-cuc-chuan-2465113.html
Google, AI image verification in the Gemini app (SynthID), 11/2025 — https://blog.google/innovation-and-ai/products/ai-image-verification-gemini-app/
VnExpress, Google ra Gemini 3…, 19/11/2025 07:01 — https://vnexpress.net/google-ra-gemini-3-mo-hinh-ai-co-kha-nang-doc-hieu-tinh-huong-4965614.html
Google, Gemini 3, 18/11/2025 — https://blog.google/products-and-platforms/products/gemini/gemini-3/
VnExpress, OpenAI phát hành GPT-5.1 với nhiều tùy chọn tính cách, 13/11/2025 — https://vnexpress.net/openai-phat-hanh-gpt-5-1-voi-nhieu-tuy-chon-tinh-cach-4963397.html
OpenAI, GPT-5.1 (vi-VN) — https://openai.com/vi-VN/index/gpt-5-1/
VnExpress, OpenAI ra GPT-5.2 sau khi bật báo động đỏ, 12/12/2025 11:14 — https://vnexpress.net/openai-ra-gpt-5-2-sau-khi-bat-bao-dong-do-4992990.html
VTC News, Công nghệ 25/11: Anthropic ra mắt Opus 4.5…, 25/11/2025 — https://vtcnews.vn/cong-nghe-25-11-anthropic-ra-mat-opus-4-5-malaysia-siet-chat-mang-xa-hoi-ar989240.html
Anthropic, Introducing Claude Opus 4.5, 24/11/2025 — https://www.anthropic.com/news/claude-opus-4-5
VnExpress, iOS 26.1 ra mắt, có Apple Intelligence tiếng Việt, 4/11/2025 09:54 — https://vnexpress.net/ios-26-1-ra-mat-co-apple-intelligence-tieng-viet-4959540.html
VietNamNet, OpenAI bán gói ChatGPT Go giá 132.000 đồng tại Việt Nam, 10/2025 — https://vietnamnet.vn/openai-ban-goi-chatgpt-go-gia-132-000-dong-tai-viet-nam-2451002.html
Tuổi Trẻ, ChatGPT Go giá rẻ chính thức có mặt tại Việt Nam, 10/10/2025 — https://tuoitre.vn/chatgpt-go-gia-re-chinh-thuc-co-mat-tai-viet-nam-20251010152339014.htm
Microsoft Copilot Blog, Human-centered AI, 23/10/2025 — https://www.microsoft.com/en-us/microsoft-copilot/blog/2025/10/23/human-centered-ai/
Lao Động, Microsoft hồi sinh Clippy dưới hình hài trợ lý AI Mico, 10/2025 — https://laodong.vn/cong-nghe/microsoft-hoi-sinh-clippy-duoi-hinh-hai-tro-ly-ai-mico-1597070.ldo
Tuổi Trẻ, Từ 16/12, bạn nói gì với chatbot AI, Facebook, Instagram sẽ quảng cáo đúng cái đó, 2/10/2025 — https://tuoitre.vn/tu-16-12-ban-noi-gi-voi-chatbot-ai-facebook-instagram-se-quang-cao-dung-cai-do-20251002105802047.htm
Meta, Improving your recommendations…, 10/2025 — https://about.fb.com/news/2025/10/improving-your-recommendations-apps-ai-meta/
Báo Tin tức (TTXVN), Meta mua lại startup của Trung Quốc…, 30/12/2025 10:08 — https://baotintuc.vn/meta-mua-lai-startup-cua-trung-quoc-de-tang-cuong-phat-trien-ai-post682447.html
VnExpress, Nỗi lo của Trung Quốc qua thương vụ Meta–Manus, 13/1/2026 (sau kỳ) — https://vnexpress.net/noi-lo-cua-trung-quoc-qua-thuong-vu-meta-manus-5004862.html
Character.AI blog, U18 chat announcement, 29/10/2025 — https://blog.character.ai/u18-chat-announcement/
Investing.com VN, Character.AI cấm người dùng dưới 18 tuổi… — https://vn.investing.com/news/company-news/characterai-cam-nguoi-dung-duoi-18-tuoi-tro-chuyen-voi-chatbot-93CH-2454621
Tuổi Trẻ, Nhiều người trẻ tự tử nghi do ChatGPT xúi giục, OpenAI bị kiện hàng loạt, 7/11/2025 — https://tuoitre.vn/nhieu-nguoi-tre-tu-tu-nghi-do-chatgpt-xui-giuc-openai-bi-kien-hang-loat-20251107194957219.htm
Thanh Niên, ChatGPT bị kiện góp phần gây ra các vụ tự tử…, 8/11/2025 — https://thanhnien.vn/chatgpt-bi-kien-gop-phan-gay-ra-cac-vu-tu-tu-va-hoang-tuong-185251108151856912.htm
Thống đốc California, Governor Newsom signs bills… protecting children online, 13/10/2025 — https://www.gov.ca.gov/2025/10/13/governor-newsom-signs-bills-to-further-strengthen-californias-leadership-in-protecting-children-online/
European Commission, Simpler digital rules help EU businesses grow, 19/11/2025 — https://commission.europa.eu/news-and-media/news/simpler-digital-rules-help-eu-businesses-grow-2025-11-19_en
EC, Digital Omnibus on AI Regulation Proposal, 19/11/2025 — https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/library/digital-omnibus-ai-regulation-proposal
VnEconomy, EU hoãn triển khai đầy đủ đạo luật AI tới năm 2027…, 11/2025 — https://vneconomy.vn/eu-hoan-trien-khai-day-du-dao-luat-ai-toi-nam-2027-than-trong-hay-buoc-lui.htm
Nhà Trắng, Ensuring a National Policy Framework for Artificial Intelligence (EO 14365; slug URL khác tiêu đề), 11/12/2025 — https://www.whitehouse.gov/presidential-actions/2025/12/eliminating-state-law-obstruction-of-national-artificial-intelligence-policy/
VietnamPlus, Tổng thống Mỹ ký sắc lệnh thiết lập tiêu chuẩn quốc gia về luật AI, 12/2025 — https://www.vietnamplus.vn/tong-thong-my-ky-sac-lenh-thiet-lap-tieu-chuan-quoc-gia-ve-luat-ai-post1082649.vnp
Federal Register, Ensuring a National Policy Framework for Artificial Intelligence, 16/12/2025 — https://www.federalregister.gov/documents/2025/12/16/2025-23092/ensuring-a-national-policy-framework-for-artificial-intelligence
VTV, Số vụ lừa đảo sử dụng AI tăng 40%, 15/12/2025 20:40 — https://vtv.vn/so-vu-lua-dao-su-dung-ai-tang-40-100251215104300294.htm
Dân trí, Những bẫy lừa đảo AI mùa mua sắm cuối năm, 28/11/2025 — https://dantri.com.vn/cong-nghe/nhung-bay-lua-dao-ai-mua-mua-sam-cuoi-nam-20251128054432613.htm
VnEconomy, Dùng AI deepfake lừa đảo giọng thật… (ngày chưa trích được) — https://vneconomy.vn/techconnect/dung-ai-deepfake-lua-dao-giong-that-den-muc-chuyen-gia-cung-co-the-mac-bay.htm
Thư viện Pháp luật, QĐ 3439/QĐ-BGDĐT 2025 — https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Cong-nghe-thong-tin/Quyet-dinh-3439-QD-BGDDT-2025-Khung-noi-dung-thi-diem-giao-duc-tri-tue-nhan-tao-cho-hoc-sinh-pho-thong-684660.aspx
Báo Chính phủ, Đề xuất triển khai thí điểm nội dung giáo dục AI trong giáo dục phổ thông, 25/11/2025 — https://baochinhphu.vn/de-xuat-trien-khai-thi-diem-noi-dung-giao-duc-tri-tue-nhan-tao-trong-giao-duc-pho-thong-102251125164523387.htm
VnExpress, Trao giải VinFuture 2025 (tường thuật), 5/12/2025 — https://vnexpress.net/trao-giai-vinfuture-2025-4990287-tong-thuat.html
Báo Chính phủ, Giải thưởng chính VinFuture 2025 vinh danh công trình vaccine HPV, 5/12/2025 — https://baochinhphu.vn/giai-thuong-chinh-vinfuture-2025-vinh-danh-cong-trinh-vaccine-hpv-cuu-song-hang-trieu-nguoi-102251205224111229.htm
VnExpress, Lễ trao giải AI Awards 2025, 26/9/2025 (trước kỳ) — https://vnexpress.net/le-trao-giai-ai-awards-2025-4943458-tong-thuat.html
Znews, Việt Nam có khả năng sản xuất chip AI cho xe hơi và smartphone, 24/12/2025 — https://tech.zingnews.vn/viet-nam-co-kha-nang-san-xuat-chip-ai-cho-xe-hoi-va-smartphone-post1613867.html
VietNamNet EN, Zalo AI Summit 2025…, đăng 2/1/2026 (sự kiện 20/12/2025) — https://vietnamnet.vn/en/zalo-ai-summit-2025-thousands-join-online-to-explore-innovative-ai-apps-2476188.html
Bộ KH&CN, QĐ 4386/QĐ-BKHCN ngày 24/12/2025 — https://mst.gov.vn/van-ban-phap-luat/25273.htm
Tuổi Trẻ/NLĐ, Khẩn trương thành lập Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn, 17/12/2025 — https://tuoitre.vn/nld/khan-truong-thanh-lap-trung-tam-quoc-gia-ho-tro-san-xuat-thu-chip-ban-dan-196251217131513419.htm
Bộ KH&CN, Đề nghị Intel mở rộng hoạt động đóng gói, kiểm thử chip…, 19/12/2025 — https://mst.gov.vn/bo-khcn-de-nghi-intel-mo-rong-hoat-dong-dong-goi-kiem-thu-chip-ban-dan-tai-viet-nam-197251219190207545.htm
VnExpress, Việt Nam có thêm hai trung tâm đào tạo chuyên sâu về AI, bán dẫn, 19/12/2025 — https://vnexpress.net/viet-nam-co-them-hai-trung-tam-dao-tao-chuyen-sau-ve-ai-ban-dan-4995815.html
SIHUB, Hội thảo xây dựng chính sách… công nghiệp bán dẫn, 12/2025 — https://sihub.gov.vn/news/hoi-thao-xay-dung-chinh-sach-va-giai-phap-thuc-day-phat-trien-nganh-cong-nghiep-ban-dan-viet-nam
VnExpress, Khởi công nhà máy chế tạo chip đầu tiên của Việt Nam, 16/1/2026 (sau kỳ) — https://vnexpress.net/khoi-cong-nha-may-che-tao-chip-dau-tien-cua-viet-nam-5006087.html
VnExpress, Nvidia là công ty đầu tiên trên thế giới trị giá 5.000 tỷ USD, 29/10/2025 21:13 — https://vnexpress.net/nvidia-la-cong-ty-dau-tien-tren-the-gioi-tri-gia-5-000-ty-usd-4957546.html
VnExpress, Bong bóng AI ám ảnh giới đầu tư, 23/11/2025 — https://vnexpress.net/bong-bong-ai-am-anh-gioi-dau-tu-4971973.html
VNU-ITI, Lần đầu tiên công bố báo cáo thường niên về AI tại Việt Nam năm 2025, đăng 7/1/2026 (sự kiện 31/12/2025) — https://iti.vnu.edu.vn/lan-dau-tien-cong-bo-bao-cao-thuong-nien-ve-tri-tue-nhan-tao-tai-viet-nam-nam-2025/
ĐHQG Hà Nội, cùng chủ đề, sự kiện 31/12/2025 — https://vnu.edu.vn/lan-dau-tien-cong-bo-bao-cao-thuong-nien-ve-tri-tue-nhan-tao-tai-viet-nam-nam-2025-post39261.html
UNDP Việt Nam, AI could widen global inequalities…, 2/12/2025 — https://www.undp.org/vietnam/press-releases/ai-could-widen-global-inequalities-viet-nam-preparing-harness-opportunities-undp-report-finds
AI360, Thông cáo báo chí — https://ai360.space/thong-cao-bao-chi/
Báo Chính phủ, Vốn đầu tư vào doanh nghiệp AI trong nước tăng 8 lần, 9/10/2025 — https://baochinhphu.vn/von-dau-tu-vao-doanh-nghiep-ai-trong-nuoc-tang-8-lan-102251009151731869.htm
SGGP, Nâng tầm để AI Việt Nam vươn ra khu vực và thế giới, 9/10/2025 — https://sggp.org.vn/nang-tam-de-ai-viet-nam-vuon-ra-khu-vuc-va-the-gioi-post817123.html
VietnamPlus EN, Vietnam has advantages to develop versatile humanoid robots, 5/12/2025 — https://en.vietnamplus.vn/vietnam-has-advantages-to-develop-versatile-humanoid-robots-experts-post333774.vnp
Bộ KH&CN, Bứt phá trong kỷ nguyên AI: doanh nghiệp Việt bật lên những điểm sáng mới, 23/11/2025 — https://mst.gov.vn/but-pha-trong-ky-nguyen-ai-doanh-nghiep-viet-bat-len-nhung-diem-sang-moi-197251123093634685.htm
VietNamNet, OpenAI ra trình duyệt ChatGPT Atlas: cuộc chiến tranh bá Internet…, 10/2025 — https://vietnamnet.vn/openai-ra-trinh-duyet-chatgpt-atlas-cuoc-chien-tranh-ba-internet-da-bat-dau-2455882.html
VnExpress, Sự lột xác của Google trong cuộc đối đầu với OpenAI, 25/11/2025 — https://vnexpress.net/su-lot-xac-cua-google-trong-cuoc-doi-dau-voi-openai-4985345.html