Khi AI thành mặc định: mạnh hơn có nghĩa là đáng tin hơn?
Giả sử cuối tháng 8, đầu tháng 9/2025, anh Khoa — phụ huynh một học sinh lớp 10 ở Huế — ngồi cạnh con trước năm học mới. Con mở ChatGPT, chọn chế độ “học tập” rồi khoe rằng máy “không đưa đáp án ngay mà hỏi ngược”. Anh gật đầu, rồi nhớ tin GPT-5 vừa thành mặc định cho cả tài…

Mục lục
- 1. Mặc định hóa: GPT-5, Study Mode và bài học “cảm giác không phải đo lường”
- 2. Thấy–nghe–tìm: video AI và câu trả lời thay đường dẫn tại Việt Nam
- 3. Luật buộc nhà làm mô hình: Brussels và Washington
- 4. Việt Nam trong quý: Công báo, đào tạo và cộng đồng
- Kết: mặc định hóa chưa thay được kiểm chứng
- Nhìn lại sau kỳ
- Tài liệu tham khảo
Góc nhìn · Nhìn lại từ ngày 1/7 đến 30/9/2025
Tình huống minh họa, không phải sự kiện thật:
Giả sử cuối tháng 8, đầu tháng 9/2025, anh Khoa — phụ huynh một học sinh lớp 10 ở Huế — ngồi cạnh con trước năm học mới. Con mở ChatGPT, chọn chế độ “học tập” rồi khoe rằng máy “không đưa đáp án ngay mà hỏi ngược”. Anh gật đầu, rồi nhớ tin GPT-5 vừa thành mặc định cho cả tài khoản miễn phí, và chỉ khoảng một ngày sau chính công ty đã phải đưa bản cũ trở lại vì người dùng chê.
Cùng tuần, nhóm phụ huynh gửi một đoạn video “giáo viên nhắc đóng quỹ” trông rất thật. Anh không chắc video ấy do công cụ tạo video mới hay một phần mềm khác làm ra. Trên Zalo, nhiều bạn đổi ảnh đại diện AI mừng Quốc khánh. Anh tự hỏi: nếu máy giải bài tập, tạo video và trả lời ngay trong ô tìm kiếm thay cho cả trang web, thì phụ huynh kiểm cái gì trước — lời hứa của công ty, cảm giác của con, hay một nguồn độc lập?
Anh Khoa, trường, lớp, video “giáo viên”, và chi tiết nhóm phụ huynh đều là hư cấu minh họa. Các mốc quanh anh dựa trên tin có thật: Study Mode công bố 29/7 (VnExpress 30/7) [15][16]; GPT-5 ngày 7/8 (giờ Mỹ; tường thuật Việt khoảng 8/8) và việc đưa GPT-4o trở lại khoảng 9/8 [17][18][19][20]; Veo 3 có mặt tại Việt Nam ngày 3/7 [10][11]; chiến dịch ảnh AI trên Zalo quanh Quốc khánh 2/9 [49][50]; cảnh báo lừa đảo / deepfake quanh năm học mới là chủ đề báo chí lặp lại trong quý — không gán một vụ cụ thể cho nhân vật [57]. Tình huống không nói Study Mode giúp học sinh Việt học tốt hơn, cũng không nói video trong minh họa do Veo 3 tạo.
Các bài Hành Trình AI trước theo dõi AI khi còn phải xếp hàng ngôn ngữ, khi mô hình mở làm giá dao động, hoặc khi trợ lý bước vào bàn làm việc công. Quý 3/2025 đổi góc: AI trở thành lựa chọn mặc định trên điện thoại và trình duyệt của số đông — nhưng mặc định không tự chứng minh là đáng tin. Câu hỏi trung tâm: khi máy đã trả lời trước cả đường dẫn, người dùng Việt kiểm lời hứa bằng cách nào — benchmark của công ty, cảm giác cá nhân, hay thử nghiệm độc lập?
Quy ước ngày: bài theo lịch Việt Nam (UTC+7). Nhiều công bố phát đi từ Mỹ, về tới Việt Nam thường đã sang hôm sau; khi đó, ngày phía Mỹ được ghi trong ngoặc. Với văn bản pháp lý, bài tách các mốc: ký / công bố (đăng Công báo) / có hiệu lực / bắt đầu áp dụng nghĩa vụ / bắt đầu quyền giám sát và phạt. Đừng đọc “nghĩa vụ GPAI từ 2/8/2025” thành “EU đã phạt nhà cung cấp từ tháng 8/2025” (quyền phạt GPAI của Ủy ban theo lộ trình là 2/8/2026), cũng đừng đọc “Công báo ngày 24/7” thành “Việt Nam đã quản lý AI theo luật từ tháng 7/2025”.
1. Mặc định hóa: GPT-5, Study Mode và bài học “cảm giác không phải đo lường”
GPT-5 vào cả tài khoản miễn phí. Ngày 7/8/2025 (giờ Mỹ; HTV tường thuật 8/8), OpenAI đưa GPT-5 vào ChatGPT cho các nhóm Free, Plus, Pro và Team [17][18][21]. Theo công bố của công ty và các bài tường thuật (CNBC/HTV), đây là lần đầu gói miễn phí được dùng mô hình “suy luận” theo cách OpenAI mô tả; gói Pro có thêm GPT-5 Pro. Các số liệu benchmark là [Tuyên bố công ty].
Chỉ khoảng một ngày sau, bản cũ trở lại. VnExpress ngày 9/8 tường thuật phản ứng người dùng và việc OpenAI đưa GPT-4o trở lại cho thuê bao Plus; Altman thừa nhận trên X rằng quá trình chuyển đổi “không suôn sẻ” và đánh giá thấp những gì người dùng thích ở 4o [19][20][22]. Phản ứng trên diễn đàn Reddit được các trang tin như TechRadar tường thuật như phản ánh cộng đồng, không phải khảo sát đại diện. Cách DCA đọc: “mặc định hóa” không chỉ là đẩy mô hình mới vào mọi tài khoản, mà còn là phát hiện rằng một phần người dùng muốn giữ lại cảm giác của bản cũ. Mạnh hơn trên bảng điểm nội bộ không tự giải quyết chuyện ấy.
Study Mode đúng lúc năm học mới. Ngày 29/7 (VnExpress 30/7), OpenAI giới thiệu Study Mode — chế độ được thiết kế để hỏi, gợi ý và kiểm tra mức hiểu thay vì đưa đáp án ngay [15][16]. Chính OpenAI nói chế độ này có thể thiếu nhất quán và mắc lỗi [15][16]. Với phụ huynh Việt Nam như trong tình huống minh họa, công cụ xuất hiện đúng mùa tựu trường; hiệu quả học tập tại Việt Nam chưa được đo bởi đánh giá sư phạm độc lập trong kỳ. Cùng mùa, báo chí và Bộ GD&ĐT nhắc các chiêu dụ dỗ / “bắt cóc online” học sinh trước năm học mới — đó là cảnh báo an toàn số quanh tựu trường, không phải thống kê quốc gia về lừa đảo AI theo quý trong nguồn của bài [57]. Bài không suy từ việc Study Mode có mặt ra kết luận “học sinh Việt học tốt hơn”, cũng không gán một vụ lừa đảo cụ thể cho nhân vật minh họa.
METR: kỳ vọng nhanh hơn, đo được chậm hơn. Ngày 10/7 (TechCrunch 11/7), tổ chức METR công bố một nghiên cứu ngẫu nhiên với các lập trình viên giàu kinh nghiệm dùng công cụ AI đầu năm 2025 (chủ yếu Cursor Pro kèm Claude 3.5/3.7): thời gian hoàn thành tăng khoảng 19%, dù người tham gia vẫn cảm thấy nhanh hơn [45][46][47]. Reuters có bài cùng ngày; URL có thể gặp paywall hoặc chặn mềm [47]. Đây là một nghiên cứu trên nhóm và công cụ cụ thể — đầu 2025, trước GPT-5 — không phải đo GPT-5, cũng không phải đo học sinh Việt Nam hay năng suất văn phòng nói chung. Bài nối METR với GPT-5 ở một điểm duy nhất: cảm giác không phải đo lường. Khi AI thành mặc định trên điện thoại và trình duyệt, cách kiểm lời hứa càng cần tách khỏi ấn tượng cá nhân và khỏi bảng điểm do chính công ty công bố.
Cùng quý, nhưng không kể thành danh mục. Ngày 9/7 (giờ Mỹ; tường thuật Việt khoảng 10/7), xAI ra Grok 4 — TechCrunch ghi nhận gói SuperGrok / Heavy với mức giá cao [32][33]. Ngày 5/8, Anthropic công bố Claude Opus 4.1; số SWE-bench 74,5% và mô tả agent là tuyên bố của Anthropic [31]. Cùng ngày, OpenAI phát hành gpt-oss 20B/120B với giấy phép Apache 2.0 — lần đầu sau hơn năm năm (kể từ GPT-2) công ty đưa trọng số mở ngôn ngữ có suy luận ra công chúng, theo TechCrunch và MIT Technology Review [25][26][27]. Ba mốc này cho thấy cuộc đua “mạnh hơn, mở hơn, mặc định hơn” vẫn chạy song song; điều kiện gói, giá và khu vực mỗi nơi một khác.
Cách DCA đọc phần 1: quý 3 không còn hỏi “bao giờ AI đến tay người dùng miễn phí”, mà hỏi khi AI đã đến, lấy gì làm thước đo. Benchmark nội bộ, phản ứng cộng đồng và thử nghiệm độc lập như METR không thay thế nhau.
2. Thấy–nghe–tìm: video AI và câu trả lời thay đường dẫn tại Việt Nam
Nếu phần 1 là chuyện chatbot thành mặc định, phần 2 cho thấy “mặc định” còn lan sang video và ô tìm kiếm — lần đầu Việt Nam có kênh chính thức cho những thứ trước đó chủ yếu chỉ thấy trên sân khấu I/O.
Veo 3 có mặt tại Việt Nam. Ngày 3/7, Google công bố Veo 3 chính thức có mặt tại Việt Nam qua Google AI Pro; blog tiếng Việt ghi nhận watermark và SynthID [10]. Theo VnExpress, video khoảng 8 giây (720p) và gói Pro khoảng 489.000 đồng/tháng; trước đó, vì chưa hỗ trợ chính thức trong nước, báo chí tường thuật người dùng dùng VPN chuyển vùng để tiếp cận [11]. Trong kỳ, đây là kênh chính thức, khác với mốc công bố sản phẩm tại I/O hồi tháng 5. Watermark và SynthID là lớp nhận diện kỹ thuật do Google gắn; chúng giúp truy vết ở tầng sản phẩm, không tự bảo đảm người nhận trong nhóm chat nhận ra video giả. Bài không suy từ mốc có mặt ra tỷ lệ sử dụng, chất lượng tiếng Việt trong prompt, hay tác động tới lưu lượng truy cập báo Việt; nguồn chưa có số liệu độc lập về những điểm đó.
Flow, Ultra và photo-to-video. Ngày 13/7, Google giới thiệu Flow và Google AI Ultra tại Việt Nam, kèm photo-to-video trên Gemini [12]. VnExpress đưa mức giá Ultra khoảng 6 triệu đồng/tháng — đây là thông tin sản phẩm, không phải bằng chứng “ai cũng dùng được” [58]. Theo blog tiếng Việt của Google, “hàng chục triệu” video đã được tạo trong Flow kể từ I/O, và hơn 40 triệu video được tạo với Veo 3 qua Gemini và Flow trong khoảng bảy tuần — đây là [Tuyên bố công ty], không phải kiểm đếm độc lập tại Việt Nam [12].
AI Mode tới Việt Nam — bằng tiếng Anh. Ngày 22/8, Google mang AI Mode trong Search đến Việt Nam; blog tiếng Việt ghi rõ giai đoạn này dùng tiếng Anh, và hứa mở rộng ngôn ngữ sau [13]. Đừng đọc tin này thành “AI Mode tiếng Việt đã có trong Q3/2025”. Với người dùng chỉ tìm kiếm bằng tiếng Việt, đây vẫn là cánh cửa mới hé: có mặt về địa lý, nhưng chưa khớp ngôn ngữ dùng hằng ngày.
Báo chí và cấu trúc lưu lượng. Cùng ngày Veo 3 có mặt tại Việt Nam (3/7), VnExpress dẫn số liệu Similarweb cho thấy lưu lượng truy cập nhiều trang tin Mỹ giảm khi Google dùng AI Overview (phần tóm tắt AI đặt trên đầu kết quả tìm kiếm) [14]. Bài dùng quan sát ấy như cảnh báo cấu trúc cho nghề báo — không suy ra số liệu Việt Nam khi chưa có phép đo tương ứng trong kỳ.
Zalo và chiến dịch ảnh AI Quốc khánh. Tới khoảng 3/9 (tin 4–5/9), VNG/Zalo công bố chiến dịch “Tự hào Việt Nam”: theo công ty, hơn 3,5 triệu người dùng cập nhật giao diện và gần 8 triệu ảnh AI [49][50]. Đây là [Tuyên bố công ty]. Số ảnh không phải số người tạo; bài không biến con số ấy thành thước đo mức độ tin cậy của ảnh AI trên mạng xã hội Việt Nam.
Cách DCA đọc phần 2: “có mặt tại Việt Nam” vẫn cần hỏi thêm hai điều — bằng tiếng nào và với giá nào. Veo 3 và AI Mode cho thấy hai rào cản ấy cùng lúc: watermark/SynthID giúp nhận diện ở tầng kỹ thuật, nhưng người dùng như anh Khoa trong minh họa vẫn phải tự quyết khi một video “giáo viên” xuất hiện trong nhóm chat.
3. Luật buộc nhà làm mô hình: Brussels và Washington
Song song với việc AI thành mặc định phía người dùng, quý 3 là quý EU bắt đầu áp dụng nghĩa vụ với nhà cung cấp mô hình đa năng (GPAI), còn Washington đưa ra kế hoạch hành động và gạt một điều khoản tranh cãi khỏi dự luật ngân sách.
Code of Practice và ngày 2/8. Ngày 10/7/2025, Ủy ban châu Âu công bố bản cuối General-Purpose AI Code of Practice (bộ quy tắc thực hành cho AI đa năng) — công cụ tự nguyện do chuyên gia độc lập soạn [2][5]. Ngày 1/8/2025, Ủy ban và AI Board đánh giá Code là công cụ tự nguyện phù hợp để hỗ trợ tuân thủ Đạo luật AI [1][3]. Thông cáo và FAQ của Ủy ban tách Code (hướng dẫn tự nguyện) khỏi nghĩa vụ cứng trong Đạo luật AI [1][3][4]. Từ 2/8/2025, nghĩa vụ GPAI (Điều 53) bắt đầu áp dụng khi đưa mô hình mới ra thị trường EU: tài liệu kỹ thuật, thông tin cho nhà cung cấp hạ nguồn, chính sách bản quyền, bản tóm tắt nội dung huấn luyện; mô hình rủi ro hệ thống thêm nghĩa vụ Điều 55 [3][4]. Mô hình đã có trên thị trường trước 2/8/2025 có hạn tuân thủ 2/8/2027 (sau kỳ dài) [3][4]. Theo lộ trình thực thi của Ủy ban, quyền giám sát và phạt của Ủy ban đối với nghĩa vụ GPAI chỉ bắt đầu áp dụng từ 2/8/2026 (sau kỳ) — đừng đọc “nghĩa vụ từ 2/8/2025” thành “đã phạt từ tháng 8/2025”.
Hai điều bài không viết: (1) “EU đã phạt nhà cung cấp GPAI từ tháng 8/2025”; (2) đồng nhất “bắt đầu áp dụng nghĩa vụ” với “Ủy ban đã dùng đầy đủ quyền phạt”. Trong quý 3, khung pháp lý gồm nghĩa vụ đã bắt đầu áp dụng cùng đối thoại tuân thủ / Code of Practice; quyền phạt GPAI của Ủy ban theo lịch là 2/8/2026. Cách DCA đọc: Brussels lần đầu buộc nhà làm mô hình phải minh bạch theo lịch cụ thể — một đồng hồ pháp lý phía cung, chạy song song với việc AI thành mặc định phía cầu, chưa phải bảng án phạt.
Mỹ: Thượng viện gạt lệnh cấm bang. Ngày 1/7/2025, Thượng viện Mỹ gạt điều khoản cấm bang quản lý AI khoảng 10 năm khỏi dự luật ngân sách; CNN và thông cáo Ủy ban Thương mại Thượng viện ghi nhận phiếu áp đảo (99–1 theo thông cáo đảng Dân chủ tại Ủy ban) [37][38]. [60][61] Đây là việc gạt một điều khoản, không phải một đạo luật AI liên bang mới được thông qua.
America’s AI Action Plan. Ngày 23/7 (Báo Chính phủ tường thuật 24/7), Nhà Trắng công bố America’s AI Action Plan — kế hoạch hành động của nhánh hành pháp, phát hành dưới dạng PDF [39][40]. Đây là kế hoạch, không phải đạo luật đã thông qua. Bài đặt nó cạnh EU để thấy hai nhịp khác nhau: một bên bắt đầu buộc nhà cung cấp mô hình theo lịch; một bên công bố định hướng hành pháp. Cách DCA đọc việc Thượng viện đã gạt điều khoản cấm bang khỏi dự luật ngân sách [37][38]: các bang không bị khóa tay bởi điều khoản ấy — đây không phải nội dung của riêng Action Plan [39][40].
4. Việt Nam trong quý: Công báo, đào tạo và cộng đồng
Phần này là phần nối tiếp (follow-up), không lặp lại trục trách nhiệm cán bộ của bài quý 2. Câu chuyện Việt Nam trong Q3/2025 là đăng khung pháp lý lên Công báo, đẩy mạnh đào tạo và quy tắc nghề — trong khi hiệu lực chung của khung ấy (và chương trí tuệ nhân tạo) vẫn ở phía trước; riêng Điều 11, 28 và 29 đã có hiệu lực từ 1/7/2025 như nêu dưới đây.
Công báo Luật 71/2025/QH15. Ngày 24/7/2025, Công báo số 965+966 đăng Luật Công nghiệp công nghệ số (Luật số 71/2025/QH15) [6][7]. Tách bốn mốc cho rõ: Quốc hội thông qua 14/6 và Chủ tịch nước ký Lệnh công bố 16/6 đều trước kỳ — chỉ nối mạch [8][9]; đăng Công báo 24/7 là mốc trong kỳ; hiệu lực chung 1/1/2026 là sau kỳ [7]. Riêng Điều 11, 28 và 29 (tài chính và ưu đãi đầu tư / khởi nghiệp) có hiệu lực từ 1/7/2025; chương trí tuệ nhân tạo (Điều 41–45) thuộc hiệu lực chung 1/1/2026. Bài không viết “Việt Nam đã quản lý AI theo luật từ tháng 7/2025”.
Đào tạo và hệ sinh thái. Ngày 21–22/8, HUST–NVIDIA–NIC công bố chương trình Học viện AI Việt Nam — đây là chương trình đào tạo, chưa phải kết quả việc làm đã được đo [43][44]. Ngày 12–13/8 (báo Việt 13/8), Malaysia đăng cai ASEAN AI Summit; các sáng kiến như AI Class ASEAN (Google.org) là hợp tác khu vực, không phải luật chung ASEAN [41][42]. Ngày 9–10/9, hội nghị tập huấn AI cho cán bộ cấp ủy được tường thuật với khoảng 4.000 điểm cầu — số điểm cầu không phải số người tham dự [51]. Ngày 15/9, hội thảo / phát biểu về cập nhật chiến lược và dự kiến Luật AI cuối 2025 xuất hiện trên cổng Bộ KH&CN và tạp chí chuyên ngành — phát biểu về kế hoạch chưa phải là văn bản đã ban hành [52][53]. Ngày 26/9, AI4VN 2025 khai mạc [54]. Ngày 30/9, VDCA công bố bộ quy tắc dùng AI có trách nhiệm trong truyền thông số — mang tính tự nguyện, áp dụng trong nghề [55][56].
Diễn đàn và ngôn ngữ “hạ tầng”. Khoảng 29/8, VnExpress tường thuật diễn đàn / phát biểu đặt AI như hạ tầng — điện, viễn thông, Internet [48]. Đây là cách nói chính sách trong quý, không phải số liệu đã kiểm về mức độ sẵn sàng hạ tầng. Bài ghi nhận cách nói ấy để nối với phần đào tạo ở trên, không biến một bài tường thuật thành bằng chứng “AI đã là hạ tầng quốc gia”.
Một dòng nối mạch. Ngày 1/7, trợ lý AI tra cứu đơn vị hành chính mới được kích hoạt; Tuổi Trẻ/TTXVN đưa tin 4/7 [59].
Hạ tầng doanh nghiệp trong kỳ. Nguồn của bài chưa xác nhận được mốc bàn giao sản phẩm LLM (mô hình ngôn ngữ lớn) mới đủ mạnh của FPT / Viettel / MISA trong Q3, tách khỏi tuyên bố chiến lược bán dẫn chung (Báo Chính phủ 4/8 là bối cảnh) [63].
Hộp nối mạch
- Apple Intelligence tiếng Việt: khoảng 22–23/9, báo Việt và MacRumors ghi nhận hỗ trợ tiếng Việt trên iOS 26.1 beta [34][35][36]. Bản công khai khoảng 4/11/2025 là sau kỳ [62].
- gpt-oss (5/8): OpenAI phát hành mô hình suy luận có trọng số mở (công khai các tham số đã huấn luyện để người khác tải về và chạy) — khác câu chuyện DeepSeek quý 1; chỉ cần nhớ đây là thêm một lựa chọn “mở” trong quý mặc định hóa [25][26][27].
Kết: mặc định hóa chưa thay được kiểm chứng
Nếu chỉ giữ lại một ý từ quý 3/2025, đó là: AI đã trở thành lựa chọn mặc định trên nhiều lớp giao diện — chatbot miễn phí, chế độ học tập, video có watermark, ô tìm kiếm trả lời sẵn — nhưng “mặc định” không có nghĩa là đã được kiểm đủ. Phản ứng với GPT-5 và nghiên cứu METR cùng chỉ về một hướng: mạnh hơn trên bảng điểm nội bộ, hay cảm thấy nhanh hơn, vẫn có thể lệch khỏi điều người dùng muốn giữ, hoặc lệch khỏi kết quả đo độc lập.
Về luật, EU bắt đầu buộc nhà làm mô hình phải minh bạch theo lịch 2/8/2025 — đó là nghĩa vụ bắt đầu áp dụng; quyền giám sát và phạt GPAI của Ủy ban theo lộ trình là 2/8/2026, chưa phải mùa án phạt điển hình trong quý. Mỹ gạt điều khoản khóa bang khỏi dự luật ngân sách và công bố kế hoạch hành động của hành pháp. Việt Nam đăng Luật 71 lên Công báo, đẩy mạnh đào tạo và quy tắc nghề truyền thông số, trong khi ngày có hiệu lực chung vẫn ở phía trước.
Tình huống anh Khoa ở Huế không phải bằng chứng về một trường cụ thể. Nó chỉ làm rõ vị trí của người dùng vào cuối quý: khi máy trả lời bài tập, tạo ảnh mừng Quốc khánh và có thể giả một lời nhắc “đóng quỹ”, thước đo sự đáng tin không thể chỉ là lời hứa trên trang ra mắt hay số liệu do chính công ty công bố.
Điều nên theo dõi sang quý sau — không phải kết luận cứng: Apple Intelligence tiếng Việt bản công khai; văn bản hướng dẫn sau khi Luật CNCN số lên Công báo; và người Việt thực sự dùng AI Mode / Veo ra sao khi tiếng Việt và giá vẫn là rào cản.
Nhìn lại sau kỳ
Các mốc dưới đây không được tính là sự kiện Q3 trong thân bài; chỉ ghi để người đọc không nhầm lịch.
- Luật 71/2025/QH15: hiệu lực chung 1/1/2026; Điều 11, 28, 29 từ 1/7/2025 — sau Công báo 24/7 [7].
- Apple Intelligence tiếng Việt bản công khai khoảng 4/11/2025 (iOS 26.1) — tách khỏi beta ~23/9 [62][34].
- Quyền thực thi / phạt GPAI của Ủy ban châu Âu: bắt đầu áp dụng 2/8/2026 — tách với nghĩa vụ 2/8/2025 và hạn tuân thủ mô hình cũ 2/8/2027 [3][4].
- Hạn tuân thủ GPAI cho mô hình đã có trước 2/8/2025: 2/8/2027 [3][4].
- GPT-5.1 (11/2025) và hội thảo góp ý dự thảo Luật AI khoảng 15/10 — sau kỳ.
Tài liệu tham khảo
“(công ty)” / “(cơ quan)” là nguồn tự công bố về mình. “(trước kỳ)” / “(sau kỳ)” chỉ dùng làm bối cảnh.
- EC / Shaping Europe’s digital future, Q&A on the GPAI Code of Practice — https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/faqs/questions-and-answers-code-practice-general-purpose-ai
- EC press PDF, General-Purpose AI Code of Practice now available (IP_25_1787) — https://ec.europa.eu/commission/presscorner/api/files/document/print/en/ip_25_1787/IP_25_1787_EN.pdf
- EC, EU rules on general-purpose AI models start to apply…, 1/8/2025 (nghĩa vụ từ 2/8) — https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/news/eu-rules-general-purpose-ai-models-start-apply-bringing-more-transparency-safety-and-accountability
- EC AI Act Service Desk, GPAI obligations as of 2 August 2025 — https://ai-act-service-desk.ec.europa.eu/en/ai-act/faq/what-legal-obligations-do-providers-general-purpose-ai-models-face-under-ai-act-2-august
- EC, The General-Purpose AI Code of Practice (policy hub) — https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/contents-code-gpai
- Công báo số 965+966 ngày 24/7/2025 — https://congbao.chinhphu.vn/cong-bao/cong-bao-so-965-966-ngay-24-07-2025-45551.htm
- Công báo, Luật số 71/2025/QH15 Luật Công nghiệp công nghệ số (hiệu lực 1/1/2026) — https://congbao.chinhphu.vn/van-ban/luat-so-71-2025-qh15-45555.htm
- Báo Chính phủ, Thông qua Luật CNCN số, 14/6/2025 (trước kỳ, nối mạch) — https://baochinhphu.vn/thong-qua-luat-cong-nghiep-cong-nghe-so-tang-toc-make-in-vietnam-vuon-ra-toan-cau-102250614120409337.htm
- Công báo, Lệnh số 11/2025/L-CTN 16/6/2025 (trước kỳ) — https://congbao.chinhphu.vn/van-ban/lenh-so-11-2025-l-ctn-45554.htm
- Google tiếng Việt blog, Veo 3 chính thức có mặt tại Việt Nam, 3/7/2025 — https://vietnamese.googleblog.com/2025/07/veo-3-chinh-thuc-co-mat-tai-viet-nam.html
- VnExpress, Google triển khai AI tạo video Veo 3 tại Việt Nam, 3/7/2025 — https://vnexpress.net/google-trien-khai-ai-tao-video-veo-3-tai-viet-nam-4909381.html
- Google tiếng Việt blog, Flow, Google AI Ultra tại Việt Nam…, 13/7/2025 — https://vietnamese.googleblog.com/2025/07/google-gioi-thieu-flow-google-ai-ultra.html
- Google tiếng Việt blog, Google Search: Mang tính năng AI Mode đến Việt Nam, 22/8/2025 — https://vietnamese.googleblog.com/2025/08/google-search-mang-tinh-nang-ai-mode-en.html
- VnExpress, Lượng truy cập website giảm mạnh khi Google dùng AI, 3/7/2025 — https://vnexpress.net/luong-truy-cap-website-giam-manh-khi-google-dung-ai-4909203.html
- VnExpress, ChatGPT thêm chế độ học tập Study Mode, 30/7/2025 — https://vnexpress.net/chatgpt-them-che-do-hoc-tap-study-mode-4920558.html
- OpenAI, Introducing ChatGPT study mode, 29/7/2025 — https://openai.com/index/chatgpt-study-mode/
- OpenAI, Introducing GPT-5, 7/8/2025 — https://openai.com/index/introducing-gpt-5/
- HTV, OpenAI ra mắt GPT-5 miễn phí cho hơn 700 triệu người dùng, 8/8/2025 — https://htv.vn/openai-ra-mat-gpt-5-mien-phi-cho-hon-700-trieu-nguoi-dung-222250808121000375.htm
- VnExpress, GPT-5 bị chê, OpenAI đưa GPT-4o trở lại ChatGPT, 9/8/2025 — https://vnexpress.net/gpt-5-bi-che-openai-dua-gpt-4o-tro-lai-chatgpt-4924904.html
- VnExpress, Người dùng chỉ trích bản nâng cấp của ChatGPT, ~8/2025 — https://vnexpress.net/nguoi-dung-chi-trich-ban-nang-cap-cua-chatgpt-4924677.html
- CNBC, OpenAI launches new GPT-5 model for all ChatGPT users, 7/8/2025 — https://www.cnbc.com/2025/08/07/openai-launches-gpt-5-model-for-all-chatgpt-users.html
- The Verge, ChatGPT is bringing back 4o… — https://www.theverge.com/news/756980/openai-chatgpt-users-mourn-gpt-5-4o
- Wikipedia, GPT-5 (đối chiếu ngày; không làm nguồn chính) — https://en.wikipedia.org/wiki/GPT-5
- Reuters GPT-5 launch, 7/8/2025 — https://www.reuters.com/business/retail-consumer/openai-launches-gpt-5-ai-industry-seeks-return-investment-2025-08-07/
- OpenAI, Introducing gpt-oss, 5/8/2025 — https://openai.com/index/introducing-gpt-oss/
- TechCrunch, OpenAI launches two ‘open’ AI reasoning models, 5/8/2025 — https://techcrunch.com/2025/08/05/openai-launches-two-open-ai-reasoning-models/
- MIT Technology Review, OpenAI has finally released open-weight language models, 5/8/2025 — https://www.technologyreview.com/2025/08/05/1121092/openai-has-finally-released-open-weight-language-models/
- Hugging Face blog, Welcome GPT OSS… — https://huggingface.co/blog/welcome-openai-gpt-oss
- OpenAI gpt-oss model card — https://openai.com/index/gpt-oss-model-card/
- arXiv html, gpt-oss-120b & gpt-oss-20b Model Card — https://arxiv.org/html/2508.10925v1
- Anthropic, Claude Opus 4.1, 5/8/2025 — https://www.anthropic.com/news/claude-opus-4-1
- xAI, Grok 4, 9/7/2025 — https://x.ai/news/grok-4
- TechCrunch, Elon Musk’s xAI launches Grok 4…, 9/7/2025 — https://techcrunch.com/2025/07/09/elon-musks-xai-launches-grok-4-alongside-a-300-monthly-subscription/
- VnExpress, Apple Intelligence hỗ trợ tiếng Việt, 23/9/2025 (beta / iOS 26.1) — https://vnexpress.net/apple-intelligence-ho-tro-tieng-viet-4942326.html
- Dân trí, Cách cập nhật iOS 26.1 Beta để dùng Apple Intelligence tiếng Việt, 23/9/2025 — https://dantri.com.vn/cong-nghe/cach-cap-nhat-ios-261-beta-de-su-dung-apple-intelligence-tieng-viet-20250923150549834.htm
- MacRumors, iOS 26.1 Adds New Apple Intelligence Languages…, 22/9/2025 — https://www.macrumors.com/2025/09/22/ios-26-1-apple-intelligence-languages/
- CNN Business, Senate strikes AI regulation moratorium…, 1/7/2025 — https://www.cnn.com/2025/07/01/tech/senate-strikes-ai-regulation-moratorium-agenda-bill
- U.S. Senate Commerce (Dem), Senate Strikes AI Moratorium… 99-1, 1/7/2025 — https://www.commerce.senate.gov/press/dem/release/senate-strikes-ai-moratorium-from-budget-reconciliation-bill-in-overwhelming-99-1-vote-2025-7/
- White House, America’s AI Action Plan (PDF), 7/2025 — https://www.whitehouse.gov/wp-content/uploads/2025/07/Americas-AI-Action-Plan.pdf
- Báo Chính phủ, Kế hoạch hành động AI của nước Mỹ, 24/7/2025 — https://baochinhphu.vn/chinh-sach-ai-ke-hoach-hanh-dong-ai-cua-nuoc-my-102250724150427732.htm
- Báo Chính phủ, Sáng kiến hợp tác AI khu vực ASEAN, 13/8/2025 — https://baochinhphu.vn/chinh-sach-ai-cong-bo-mot-loat-sang-kien-hop-tac-ai-khu-vuc-asean-102250813084344011.htm
- Malaysia Digital, ASEAN AI Summit release — https://www.digital.gov.my/en-GB/siaran/Malaysia-Hosts-Landmark-ASEAN-AI-Summit-To-Shape-A-Responsible-Digital-Future
- HUST, Vietnam AI Academy program (HUST–NVIDIA–NIC), 22/8/2025 — https://hust.edu.vn/en/news/news/hust-nvidia-and-nic-together-to-form-the-vietnam-ai-academy-program-654055.html
- VJST, Mô hình Học viện AI Việt Nam…, ~21/8/2025 — https://vjst.vn/mo-hinh-hoc-vien-ai-viet-nam-can-duoc-nhan-rong-khap-toan-quoc-70531.html
- METR, Early-2025 AI on experienced OS developer productivity, 10/7/2025 — https://metr.org/blog/2025-07-10-early-2025-ai-experienced-os-dev-study/
- TechCrunch, AI coding tools may not speed up every developer…, 11/7/2025 — https://techcrunch.com/2025/07/11/ai-coding-tools-may-not-speed-up-every-developer-study-shows/
- Reuters, AI slows down some experienced software developers…, 10/7/2025 — https://www.reuters.com/business/ai-slows-down-some-experienced-software-developers-study-finds-2025-07-10/
- VnExpress, AI đang trở thành hạ tầng… (~29/8/2025) — https://vnexpress.net/ai-dang-tro-thanh-ha-tang-giong-nhu-dien-vien-thong-internet-4933262.html
- VNG, 8 triệu hình AI trên Zalo 2/9, 5/9/2025 — https://vng.com.vn/news/press-release/8-trieu-hinh-ai-tren-zalo-2-9.html
- Znews/Zing, 8 triệu hình ảnh AI được tạo trên Zalo…, 4/9/2025 — https://tech.zingnews.vn/8-trieu-hinh-anh-ai-duoc-tao-tren-zalo-mung-ngay-quoc-khanh-29-post1582360.html
- Bộ VHTTDL, Tập huấn AI cho cán bộ cấp ủy…, 9/9/2025 — https://bvhttdl.gov.vn/hoi-nghi-toan-quoc-tap-huan-ung-dung-tri-tue-nhan-tao-ai-cho-can-bo-cac-cap-uy-va-co-quan-dang-20250909134129051.htm
- Bộ KH&CN, AI phải trở thành hạ tầng trí tuệ quốc gia… (15/9/2025) — https://mst.gov.vn/ai-phai-tro-thanh-ha-tang-tri-tue-quoc-gia-de-viet-nam-but-pha-va-phat-trien-ben-vung-19725091515584732.htm
- Tạp chí Quản lý nhà nước, Hội thảo khoa học quốc gia… AI, 15/9/2025 — https://www.quanlynhanuoc.vn/2025/09/15/hoi-thao-khoa-hoc-quoc-gia-suc-manh-khong-gioi-han-va-nhung-thach-thuc-kho-du-bao-cua-tri-tue-nhan-tao-ai-tac-dong-va-ung-pho-chinh-sach/
- Bộ KH&CN, Khai mạc AI4VN 2025, 26/9/2025 — https://mst.gov.vn/khai-mac-ngay-hoi-tri-tue-nhan-tao-viet-nam-2025-viet-nam-trong-cuoc-dua-ai-toan-cau-197250926153500643.htm
- VnExpress, Công bố bộ quy tắc dùng AI có trách nhiệm trong truyền thông số, 30/9/2025 — https://vnexpress.net/cong-bo-bo-quy-tac-dung-ai-co-trach-nhiem-trong-truyen-thong-so-4945459.html
- VDCA, Ra mắt bộ quy tắc… (bài 4/10 = sau kỳ) — https://vdca.org.vn/ra-mat-bo-quy-tac-su-dung-ai-co-trach-nhiem-kim-chi-nam-cho-truyen-thong-so
- Tuổi Trẻ / Bộ GD&ĐT cảnh báo dụ dỗ, “bắt cóc online” học sinh trước năm học mới, 8/2025 — https://tuoitre.vn/nld/truoc-them-nam-hoc-moi-bo-gd-dt-canh-bao-thu-doan-du-do-bat-coc-online-hoc-sinh-sinh-vien-196250812192437702.htm
- VnExpress, Google bán gói AI giá 6 triệu đồng mỗi tháng tại Việt Nam — https://vnexpress.net/google-ban-goi-ai-gia-6-trieu-dong-moi-thang-tai-viet-nam-4913157.html
- Tuổi Trẻ / TTXVN, Trợ lý AI tra cứu đơn vị hành chính mới, 4/7/2025 (sự kiện 1/7) — https://tuoitre.vn/tro-ly-ai-giup-tra-cuu-nhanh-thong-tin-don-vi-hanh-chinh-moi-20250704113911539.htm
- AP, Senate strikes AI provision…, 1/7/2025 — https://apnews.com/article/congress-ai-provision-moratorium-states-20beeeb6967057be5fe64678f72f6ab0
- Reuters, US Senate strikes AI regulation ban…, 1/7/2025 — https://www.reuters.com/legal/government/us-senate-strikes-ai-regulation-ban-trump-megabill-2025-07-01/
- VnExpress, iOS 26.1 ra mắt, có Apple Intelligence tiếng Việt, 4/11/2025 (sau kỳ, tách beta/GA) — https://vnexpress.net/ios-26-1-ra-mat-co-apple-intelligence-tieng-viet-4959540.html
- Báo Chính phủ, Công nghiệp bán dẫn…, 4/8/2025 (bối cảnh) — https://baochinhphu.vn/cong-nghiep-ban-dan-viet-nam-gia-tang-hien-dien-o-cac-cong-doan-gia-tri-cao-102250804095716014.htm