Khi AI rẻ đi: DeepSeek, dữ liệu và những lời hứa cần kiểm lại

Góc nhìn · Nhìn lại từ ngày 1/1 đến 31/3/2025

Tình huống minh họa, không phải sự kiện thật:

Giả sử chị Mai làm kế toán cho một công ty giao nhận hàng ở Quy Nhơn. Cuối tháng 1/2025, giữa lúc cả phòng đang chốt sổ trước Tết, nhóm chat công ty chuyển cho nhau đường link DeepSeek kèm lời giới thiệu: “miễn phí mà biết lập luận”. Chị đang cần đối chiếu một bảng kê lương dài và tự hỏi có nên dán nguyên bảng vào khung chat hay không. Sáng hôm sau, tin cổ phiếu NVIDIA mất hàng trăm tỷ USD vốn hóa trong một phiên hiện lên đầu trang báo. Mấy ngày sau, mẹ chị nhắn một bài cảnh báo: kẻ gian ghép mặt người thân vào cuộc gọi video để vay tiền dịp Tết.

Sang tháng 3, đồng nghiệp gửi tin về Manus, một AI “tự làm cả việc” nhưng phải có lời mời mới dùng được. Rạng sáng 1/4, chị đọc tin Apple Intelligence thêm nhiều ngôn ngữ mới; tiếng Việt chưa có trong danh sách.

Chị Mai là nhân vật giả định, nhưng những tin chị đọc là tin thật: R1 ngày 20/1 [6], phiên bán tháo NVIDIA ngày 27/1 giờ Mỹ [15][16], cảnh báo ghép mặt quanh Tết Ất Tỵ [43][44], Manus theo lời mời [34][35] và đợt mở rộng ngôn ngữ của Apple ngày 31/3 giờ Mỹ [39]. Tình huống không cho thấy người Việt đã dùng DeepSeek rộng rãi hay an toàn.

Các bài Hành Trình AI trước đo khoảng cách từ lúc một sản phẩm AI được giới thiệu đến lúc người dùng Việt Nam chạm tới nó. Quý 1/2025 đảo chiều câu chuyện: một mô hình đến rất nhanh, gần như miễn phí, kèm trọng số để ai cũng tải về. Khi rào cản giá hạ, câu hỏi dời sang chỗ khác: dữ liệu người dùng đưa vào đi đâu, và những con số đi kèm lời giới thiệu đã được ai kiểm lại?

Quy ước ngày: bài theo lịch Việt Nam (UTC+7). Nhiều công bố phát đi từ Mỹ, tới Việt Nam đã sang hôm sau; khi đó ngày phía Mỹ được ghi trong ngoặc. Với văn bản pháp lý, bài tách bốn mốc: ký, công bố, có hiệu lực, bắt đầu áp dụng.

1. DeepSeek-R1: tải về được, dùng thử được, nhưng ai giữ dữ liệu?

Điều đã được công bố. Ngày 20/1, công ty Trung Quốc DeepSeek công bố DeepSeek-R1, R1-Zero và một loạt bản “chưng cất” (distill), tức mô hình nhỏ hơn được huấn luyện để bắt chước cách trả lời của mô hình lớn. Mã và trọng số (bộ tham số đã huấn luyện) được đưa lên GitHub; theo công bố, giấy phép là MIT, cho phép dùng và sửa đổi khá rộng [6][7]. Báo cáo kỹ thuật được nộp lên arXiv khoảng ngày 22/1 [46]. R1 khác DeepSeek-V3, mô hình ra mắt cuối tháng 12/2024, trước kỳ.

Điều công ty tự nói. Theo DeepSeek, R1 ngang mô hình o1 của OpenAI trên một số bài kiểm tra như AIME, MATH-500 hay SWE-bench; công ty cũng đăng bảng giá API trên trang của mình [6]. Đây là tuyên bố của công ty trên những bài kiểm tra công ty chọn, không phải xếp hạng độc lập. Nguồn của bài chưa có phép đo độc lập nào về tiếng Việt của R1.

Phiên giảm giá ngày 27/1. Một tuần sau, thị trường mới phản ứng mạnh. Trong phiên 27/1 giờ Mỹ (sáng 28/1 giờ Việt Nam), cổ phiếu NVIDIA giảm khoảng 17% theo Reuters và báo Việt; vốn hóa công ty mất gần 600 tỷ USD trong một ngày [15][16]. Trên báo Việt, các bài giải thích vì sao DeepSeek “gây chấn động” xuất hiện từ ngày 29/1 [9], và đến 5/2 đã có bài tổng kết “hai tuần khuấy đảo” [8].

Đó là phản ứng giá cổ phiếu, không phải kết luận kỹ thuật. Nó không có nghĩa “AI không cần GPU nữa”, cũng không cho biết R1 thật sự tốn bao nhiêu tài nguyên.

Chi phí “vài triệu USD”: còn tranh cãi. Con số lan truyền bắt nguồn từ báo cáo kỹ thuật DeepSeek-V3 (27/12/2024, trước kỳ): theo chính DeepSeek, lần huấn luyện chính thức của V3 dùng khoảng 2,788 triệu giờ GPU H800, quy ra khoảng 5,576 triệu USD nếu tính giá thuê giả định 2 USD/giờ GPU [51]. Báo cáo tự ghi con số này không gồm chi phí nghiên cứu và các thử nghiệm trước đó; đó cũng là con số cho V3, không phải cho R1. Báo chí và một số phân tích, trong đó có SemiAnalysis được VnExpress dẫn lại, cho rằng tổng chi cho phần cứng cao hơn nhiều [8]. Bài không chọn một con số chi phí nào làm sự thật.

Hai đường đi của dữ liệu. “Dùng DeepSeek” có thể là một trong hai việc:

• Trọng số mở: một nhóm kỹ thuật tải mô hình về chạy trên máy chủ của mình. Dữ liệu nằm ở nơi họ tự vận hành, nhưng họ phải có hạ tầng và người triển khai.
• Dịch vụ do DeepSeek vận hành (hosted): người dùng mở app hoặc web và gõ câu hỏi. Dữ liệu đi qua máy chủ của nhà cung cấp, theo chính sách dữ liệu của họ.

Cách DCA đọc: “mở” ở tầng trọng số không có nghĩa dữ liệu người dùng app được giữ tại chỗ. Bảng lương dán vào app, như trong tình huống minh họa, là chuyện của dịch vụ hosted, không phải của giấy phép MIT.

Italy và các cơ quan nước ngoài: hạn chế dịch vụ, không phải lệnh cấm Việt Nam. Các biện pháp hạn chế trong quý nhắm vào tầng dịch vụ ấy. Ngày 28/1, cơ quan bảo vệ dữ liệu Italy (Garante) yêu cầu DeepSeek giải trình cách xử lý dữ liệu người dùng; Reuters đưa tin ngày 29/1 rằng app DeepSeek không còn trên kho ứng dụng của Apple và Google tại Italy; ngày 30/1, Garante ra quyết định hạn chế xử lý dữ liệu và mở điều tra [18][19]. VietnamPlus ngày 31/1 đưa tin Hàn Quốc yêu cầu DeepSeek giải trình về quản lý dữ liệu người dùng, có nhắc lại diễn biến ở Italy [20].

Theo tổng hợp của VnExpress ngày 7/2, NASA, Hải quân Mỹ, Australia (lệnh ngày 4/2 với mọi hệ thống, thiết bị của chính phủ) và Bộ Quốc phòng Hàn Quốc (từ 6/2, trên máy tính quân sự có kết nối Internet) hạn chế hoặc cấm DeepSeek trên thiết bị công, ở các mức khác nhau [42]. Đài Loan từ 31/1 cấm cơ quan chính phủ và hạ tầng trọng yếu dùng DeepSeek [56]. Riêng ủy ban bảo vệ thông tin cá nhân Hàn Quốc (PIPC) tạm dừng lượt tải mới ứng dụng DeepSeek từ 18 giờ ngày 15/2, công bố ngày 17/2 [57].

Trong nguồn của bài, không có lệnh cấm DeepSeek trên toàn quốc tại Việt Nam trong quý 1/2025. Dân Trí ngày 10/2 ghi nhận người dùng và doanh nghiệp Việt Nam vẫn đang tiếp cận công cụ này, kèm khuyến cáo thận trọng [40]. Cũng không thấy cơ quan Việt Nam ban hành khuyến cáo hay lệnh hạn chế riêng với DeepSeek trong quý. Văn bản chính thức gần nhất là Công văn 557/BKHCN-CĐSQG ngày 31/3/2025 của Bộ Khoa học và Công nghệ, hướng dẫn nguyên tắc chung cho công chức, viên chức dùng chatbot AI (mô hình ngôn ngữ lớn) trong công việc, như không đưa dữ liệu bí mật, nội bộ hay nhạy cảm vào chatbot. Toàn văn không nêu riêng DeepSeek; văn bản được công bố rộng rãi đầu tháng 4 [55].

Câu trả lời có lệch không? Mối lo thứ hai là thông tin trả về có đáng tin không. Thanh Niên ngày 31/1 đưa tin R1 từ chối trả lời các chủ đề nhạy cảm về Trung Quốc [45]. Dân Trí ngày 10/2 cũng ghi nhận nhiều người dùng phản ánh trên mạng xã hội rằng DeepSeek đưa ra thông tin chưa chính xác, đặc biệt về chủ quyền biển đảo của Việt Nam [40]. Đến 20/2, Dân Trí cảnh báo DeepSeek dễ bị thao túng, khuyên người Việt thận trọng [41]. Đó là những phản ánh cần kiểm từng trường hợp, không phải đánh giá toàn bộ mô hình; bài không khái quát rằng mọi câu trả lời về Việt Nam đều sai.

Đối thủ phản ứng trong vài ngày. Ngày 1/2 (31/1 giờ Mỹ), OpenAI đưa o3-mini lên ChatGPT và API [21]. VnExpress gọi đó là “vũ khí giá rẻ” của công ty ChatGPT để đối đầu DeepSeek [22]. Theo OpenAI, o3-mini mắc “lỗi lớn” ít hơn 39% so với o1-mini trong đánh giá của chính công ty [21][22].

Cách DCA đọc phần 1: “rẻ” và “mở” tạo áp lực thật lên thị trường và đối thủ, nhưng chữ nào cũng kèm điều kiện. Rẻ trong lời giới thiệu chưa phải chi phí đã được kiểm toán; mạnh trên bảng điểm tự chọn chưa phải giỏi tiếng Việt.

2. Agent đến từng phần: bản xem trước, gói Pro, danh sách mời

Trong khi DeepSeek kéo sự chú ý về giá, các công ty lớn đẩy mạnh hướng khác: AI làm giúp cả một chuỗi việc, gọi là agent. Gần như agent nào trong quý cũng đến theo từng phần: bản thử nghiệm, gói trả phí, khu vực, hoặc danh sách mời.

Operator (23–24/1; 23/1 giờ Mỹ). OpenAI giới thiệu Operator, agent tự điều khiển một trình duyệt riêng để thao tác trên web thay người dùng. Operator ra dưới dạng bản nghiên cứu xem trước (research preview), chỉ cho người dùng ChatGPT Pro tại Mỹ [14].

Deep research (3/2; 2/2 giờ Mỹ). Agent nhận một câu hỏi, tự tìm, đọc nhiều nguồn trên web rồi viết báo cáo có trích dẫn. Theo OpenAI, công cụ chạy trên một phiên bản o3 được tối ưu cho việc duyệt web; người dùng Pro được dùng trước rồi mở rộng dần. OpenAI tự cảnh báo công cụ có thể bịa thông tin hoặc khó phân biệt nguồn đáng tin [23][24].

Claude 3.7 Sonnet và Claude Code (24–25/2). Anthropic công bố Claude 3.7 Sonnet, mô hình “suy luận lai”: người dùng có thể chọn trả lời nhanh hoặc cho mô hình nghĩ lâu hơn. Đi kèm là Claude Code, công cụ lập trình dạng agent, ở bản xem trước giới hạn. Mô hình có trên gói miễn phí (không có chế độ nghĩ mở rộng), gói trả phí, Amazon Bedrock và Google Vertex [29][30]. Kết quả SWE-bench, TAU-bench đi kèm do Anthropic tự đo.

Manus (6/3). Theo South China Morning Post, Manus là agent đa bước có thể xử lý những tác vụ phức tạp; bản xem trước chỉ dành cho người có lời mời [34]. VnExpress đưa tin ngày 9/3 [35]. Những gì lan truyền chủ yếu là demo và tường thuật; không có bằng chứng người dùng Việt Nam dùng Manus rộng rãi trong quý.

Cùng lúc, cuộc đua mô hình “biết suy luận” tiếp tục, mỗi sản phẩm một điều kiện:

Sản phẩm	Ngày (giờ Việt Nam)	Ai dùng được lúc ra mắt	Lưu ý
Gemini 2.0 Flash (bản chính thức)	5–6/2	Nhà phát triển qua API, AI Studio, Vertex; kèm 2.0 Pro Experimental và Flash-Lite bản xem trước [25]	Điểm chuẩn do Google công bố
Grok 3	18/2 (tối 17/2 giờ Mỹ)	Ra mắt qua livestream; trước hết cho thuê bao X Premium+ (và gói SuperGrok); Musk thông báo dùng thử miễn phí có giới hạn khoảng 20–21/2 [26][27][28][47]	Benchmark, chế độ Think và DeepSearch là tuyên bố của xAI
GPT-4.5	27–28/2	Bản nghiên cứu xem trước; Pro trước, các gói khác theo lộ trình OpenAI công bố [33]	Không phải mô hình suy luận kiểu o-series

VnExpress ghi nhận Grok 3 hỗ trợ tiếng Việt trong lần dùng thử của báo [28]; đó là một trải nghiệm, chưa phải đánh giá đại diện.

Chưa rõ: người dùng ở Việt Nam có đăng ký, thanh toán được Operator, deep research hay GPT-4.5 theo từng mốc không, và chịu thuế ra sao; bài chưa kiểm thực tế.

Agent làm câu hỏi dữ liệu gắt hơn. Chatbot chỉ thấy những gì người dùng gõ vào; agent muốn làm thay thì cần trình duyệt, tài liệu, có khi cả tài khoản. Khi agent mở rộng, câu hỏi “cho AI thấy gì, làm gì” sẽ đến trước câu hỏi “AI làm được gì”.

3. Tết Ất Tỵ: khi gương mặt người thân cũng cần kiểm lại

Từ đầu tháng 1 đến cuối tháng 2/2025, báo chí và cơ quan chức năng Việt Nam liên tục cảnh báo các chiêu lừa đảo dùng AI ghép mặt, giả giọng trong cuộc gọi video, kể cả để tống tiền: VOH ngày 2/1 cảnh báo thủ đoạn gia tăng dịp Tết Nguyên đán Ất Tỵ [44]; ngày 24/2, cổng thông tin mst.gov.vn tiếp tục cảnh báo các chiêu trò ngày càng tinh vi, kể cả dùng deepfake để tống tiền, và nhắc lại cảnh báo qua tin nhắn của Bộ Công an [43].

Bài dừng ở mức cảnh báo xu hướng: nguồn hiện có chưa cho một vụ việc cấp quốc gia với số thiệt hại chính thức thống nhất.

Lừa đảo ghép mặt cho thấy rõ nhất vì sao chi phí thấp không chỉ là tin vui. Khi tạo một khuôn mặt hay giọng nói giả trở nên dễ hơn, gánh nặng xác minh chuyển sang người nhận cuộc gọi: một người mẹ, một người con xa nhà, một nhân viên kế toán được “sếp” gọi video nhờ chuyển khoản. Gọi lại qua một kênh đã biết trước khi chuyển tiền là thói quen có ích, nhưng không thay được trách nhiệm của nền tảng và cơ quan chức năng.

4. Việt Nam trong quý: dự luật, cam kết, dữ liệu, hạ tầng

Các mốc trong nước của quý phần lớn là bước chuẩn bị.

Dự luật Công nghiệp công nghệ số (6/1). Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Công nghiệp công nghệ số. Dự thảo có các nội dung về AI rủi ro cao, bán dẫn, tài sản số và cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) [1]. Cho ý kiến không phải là thông qua; hết quý, đây vẫn là dự thảo.

MISA và mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt (15/1). Tại diễn đàn doanh nghiệp công nghệ số triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW (ban hành 22/12/2024, trước kỳ), MISA nhận nhiệm vụ phát triển mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) với mục tiêu từ 100 tỷ tham số trở lên. Theo Báo Chính phủ, MISA cam kết đầu tư tối thiểu 2.500 tỷ đồng trong 5 năm [4][5]. Đây là cam kết của doanh nghiệp; trong kỳ chưa có bằng chứng về mô hình đã hoàn thành, số tiền đã chi hay đánh giá độc lập.

Tọa đàm chiến lược AI (25/2). Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh và Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VAST) tổ chức tọa đàm “Trí tuệ nhân tạo: Định hướng chiến lược và giải pháp chính sách cho Việt Nam” [31]; theo tường thuật của VTV/TTXVN, có ý kiến đề xuất ban hành luật về AI [32]. Đây là đề xuất, không phải luật đã ban hành.

ViGen: dữ liệu tiếng Việt từ phía người xây (14/3). Trong khuôn khổ VIC 2025, Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), Meta và AI for Vietnam khởi động ViGen, dự án xây bộ dữ liệu tiếng Việt mở để huấn luyện và đánh giá mô hình AI, theo lộ trình nhiều năm [37][38]. Ông Trần Việt Hùng (AI for Vietnam) cho rằng tiếng Việt chiếm chưa đến 1% dữ liệu huấn luyện các LLM [38]; đó là ước tính của bên khởi xướng, nguồn chưa cho biết cách đo. Khởi động không có nghĩa bộ dữ liệu đã phát hành đủ, càng chưa chứng minh mô hình nào giỏi tiếng Việt hơn nhờ nó.

Hạ tầng: “nhà máy AI” của FPT (bối cảnh tháng 12/2024). Đầu tháng 12/2024, trước kỳ, FPT và Báo Chính phủ giới thiệu nhà máy AI dùng GPU NVIDIA H100 tại Việt Nam, được báo này gọi là “nhà máy AI đầu tiên của FPT tại Việt Nam”, với kế hoạch sẵn sàng cung cấp dịch vụ vào tháng 1/2025 [49][50]. Trong nguồn của bài, chưa có tường thuật trong quý xác nhận dịch vụ đã vận hành đúng hẹn. Đây là kế hoạch và tuyên bố; chưa có kiểm toán độc lập về công suất, độ ổn định hay khách hàng trả phí.

Apple Intelligence ngày 31/3 giờ Mỹ (rạng sáng 1/4 giờ Việt Nam): thêm nhiều ngôn ngữ, chưa có tiếng Việt. Với iOS 18.4, iPadOS 18.4 và macOS 15.4, Apple Intelligence hỗ trợ thêm tiếng Pháp, Đức, Italy, Bồ Đào Nha (Brazil), Tây Ban Nha, Nhật, Hàn, Trung giản thể, cùng tiếng Anh Singapore và Ấn Độ; người dùng ở EU được dùng một phần tính năng. Danh sách của Apple không có tiếng Việt [39].

Các mốc trong nước nhìn câu hỏi dữ liệu từ chiều ngược lại. Phần 1 hỏi dữ liệu của người Việt đi ra đâu; ở đây, câu hỏi là năng lực tiếng Việt được xây ở đâu: ai góp dữ liệu, ai giữ mô hình, ai chạy máy chủ. Quý 1 có ý định ở cả ba tầng, chưa có kết quả được kiểm chứng độc lập.

5. Ai đặt luật chơi: Stargate, Washington, Brussels và Hà Nội

Stargate (22/1; 21/1 giờ Mỹ). OpenAI, SoftBank, Oracle và MGX công bố dự án Stargate, với ý định đầu tư tới 500 tỷ USD cho hạ tầng AI tại Mỹ, trong đó 100 tỷ USD triển khai bước đầu; theo thông báo, việc xây dựng bắt đầu từ Texas [10][11]. Đó là ý định, không phải tiền đã giải ngân trong quý. Elon Musk, cố vấn của ông Trump đồng thời là đối thủ của OpenAI, viết rằng các bên “không thực sự có tiền” (tạm dịch) mà không đưa bằng chứng [11]; bài ghi nhận tranh cãi, không kết luận.

Sắc lệnh AI của Mỹ (21–24/1). Ngày 21/1 giờ Việt Nam (20/1 giờ Mỹ), chính quyền Trump thu hồi Sắc lệnh 14110 về AI của chính quyền Biden; ngày 24/1 (23/1 giờ Mỹ), ông Trump ký sắc lệnh “Removing Barriers to American Leadership in Artificial Intelligence”, ưu tiên vị thế dẫn đầu AI của Mỹ [12][13]. Đây là thay đổi trong hành pháp Mỹ, không tự động áp dụng tại Việt Nam.

Bộ quy tắc EU cho AI đa dụng (11–12/3). Đạo luật AI của EU đã có hiệu lực từ 1/8/2024, trước kỳ. Trong quý, Ủy ban châu Âu công bố dự thảo thứ ba của Bộ quy tắc thực hành (Code of Practice) cho mô hình AI đa dụng (GPAI), do các chuyên gia độc lập soạn; hạn góp ý đến 30/3 [36]. Cần tách rõ: nghĩa vụ với mô hình GPAI chỉ bắt đầu áp dụng từ tháng 8/2025, sau kỳ.

Việt Nam. Dự thảo Luật Công nghiệp công nghệ số mới qua bước Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến [1]; đề xuất luật AI riêng mới ở tầng diễn đàn [32].

Cách DCA đọc phần 5: Mỹ đổi hướng bằng sắc lệnh, EU soạn quy tắc cho một đạo luật đã có hiệu lực, Việt Nam góp ý dự thảo. Trong nguồn của bài, chưa cơ chế nào trong số đó được dùng để kiểm các tuyên bố về chi phí, điểm chuẩn hay dữ liệu từng làm rung thị trường cùng quý.

Kết: rẻ hơn không thay được kiểm chứng

Nếu chỉ giữ lại một ý từ quý 1/2025, đó là: AI có thêm những lựa chọn rẻ hơn và mở hơn, nhưng khả năng kiểm chứng của người dùng, doanh nghiệp và nhà quản lý chưa theo kịp. Tin về DeepSeek-R1 đi cùng một phiên bán tháo cổ phiếu công nghệ, trong khi nhiều con số đi kèm vẫn là lời công ty. Italy và một số cơ quan nước ngoài hạn chế dịch vụ hosted hoặc thiết bị công; đó không phải lệnh cấm tại Việt Nam. Agent đến theo từng phần, và mỗi bước tiến đòi thêm quyền truy cập dữ liệu người dùng.

Bài học thực tế không phải là tránh mọi công cụ rẻ hay mới, mà là tách ba thứ hay bị gộp: mô hình mở (có thể tự chạy), dịch vụ hosted (dữ liệu đi qua máy chủ của người khác) và con số quảng bá (cần ai đó ngoài công ty kiểm lại). Câu hỏi về bảng lương của chị Mai trong tình huống minh họa thuộc loại thứ hai: lời đáp nằm ở chính sách dữ liệu của dịch vụ, không ở giấy phép mô hình.

Điều còn mở và đáng theo dõi nhất: khi nghĩa vụ GPAI của EU bắt đầu áp dụng và dự luật Việt Nam đi tiếp, ai sẽ có thẩm quyền và công cụ để kiểm lại một tuyên bố như “huấn luyện chỉ tốn vài triệu USD” (vốn chỉ tính lần huấn luyện cuối của V3 [51]) hay “ngang mô hình hàng đầu”, trước khi nó kịp làm rung thị trường lần nữa?

Nhìn lại sau kỳ

Các mốc dưới đây xảy ra sau ngày 31/3/2025, chỉ để làm rõ bối cảnh, không phải nội dung chính của quý.

Luật Công nghiệp công nghệ số: Quốc hội thông qua ngày 14/6/2025 (Luật 71/2025/QH15), có hiệu lực từ 1/1/2026.

Tiếng Việt trên thiết bị Apple: Siri tiếng Việt có bản thử nghiệm từ iOS 18.4 beta (khoảng 22/2/2025, trong kỳ) và chính thức ra cùng bản iOS 18.4 rạng sáng 1/4/2025 giờ Việt Nam (31/3 giờ Mỹ); khi đặt Siri bằng tiếng Việt, Apple Intelligence chưa hoạt động [52][53]. Apple Intelligence tiếng Việt đến với iOS 26.1, ngày 4/11/2025 [54]. Ngày 31/3, tiếng Việt chưa nằm trong danh sách mở rộng của Apple Intelligence [39].

Nghĩa vụ GPAI của EU: bắt đầu áp dụng từ tháng 8/2025 [36].

Tài liệu tham khảo

1. Báo Chính phủ, UBTVQH cho ý kiến dự thảo Luật Công nghiệp công nghệ số, 6/1/2025 — https://baochinhphu.vn/uy-ban-thuong-vu-quoc-hoi-cho-y-kien-ve-du-thao-luat-cong-nghiep-cong-nghe-so-102250106150950252.htm
2. MISA, Nhận nhiệm vụ chiến lược quốc gia làm chủ công nghệ AI, 15/1/2025 — https://www.misa.vn/150413/misa-nhan-nhiem-vu-chien-luoc-quoc-gia-lam-chu-cong-nghe-ai/
3. Báo Chính phủ, Triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW: trọng trách và cơ hội của doanh nghiệp công nghệ số (cam kết MISA), 15/1/2025 — https://baochinhphu.vn/trien-khai-nghi-quyet-57-nq-tw-trong-trach-va-co-hoi-cua-doanh-nghiep-cong-nghe-so-102250115193508896.htm
4. DeepSeek, DeepSeek-R1 Release, 20/1/2025 — https://www.deepseek.com/en/news/deepseek-r1/
5. GitHub, deepseek-ai/DeepSeek-R1 — https://github.com/deepseek-ai/DeepSeek-R1
6. VnExpress, Hai tuần khuấy đảo thế giới của DeepSeek, 5/2/2025 — https://vnexpress.net/hai-tuan-khuay-dao-the-gioi-cua-deepseek-4845438.html
7. VnExpress, Tại sao DeepSeek gây chấn động thế giới?, 29/1/2025 — https://vnexpress.net/tai-sao-deepseek-gay-chan-dong-the-gioi-4844001.html
8. OpenAI, Announcing The Stargate Project, 21/1/2025 — https://openai.com/index/announcing-the-stargate-project/
9. BBC (cùng tường thuật Reuters), Stargate và tranh cãi huy động vốn, 21–22/1/2025 — https://www.bbc.com/news/articles/cy4m84d2xz2o
10. Reuters, Trump revokes Biden executive order on addressing AI risks, 21/1/2025 — https://www.reuters.com/technology/artificial-intelligence/trump-revokes-biden-executive-order-addressing-ai-risks-2025-01-21/
11. White House, Removing Barriers to American Leadership in Artificial Intelligence, 23/1/2025 (giờ Mỹ) — https://www.whitehouse.gov/presidential-actions/2025/01/removing-barriers-to-american-leadership-in-artificial-intelligence/
12. OpenAI, Introducing Operator, 23/1/2025 — https://openai.com/index/introducing-operator/
13. Reuters, DeepSeek sparks AI stock selloff; Nvidia…, 27/1/2025 — https://www.reuters.com/technology/chinas-deepseek-sets-off-ai-market-rout-2025-01-27/
14. VietnamFinance, DeepSeek xuất hiện, Nvidia mất gần 600 tỷ USD vốn hóa chỉ trong 1 ngày, 28/1/2025 — https://vietnamfinance.vn/deepseek-xuat-hien-nvidia-mat-gan-600-ty-usd-von-hoa-chi-trong-1-ngay-d121921.html
15. Garante Privacy (Italy), quyết định hạn chế xử lý dữ liệu DeepSeek, 30/1/2025 — https://garanteprivacy.it/web/guest/home/docweb/-/docweb-display/docweb/10097450
16. Reuters, DeepSeek app unavailable on Apple, Google app stores in Italy, 29/1/2025 — https://www.reuters.com/technology/deepseek-app-unavailable-apple-google-app-stores-italy-2025-01-29/
17. VietnamPlus, Hàn Quốc yêu cầu DeepSeek giải trình về quản lý dữ liệu người dùng (nhắc Italy), 31/1/2025 — https://www.vietnamplus.vn/han-quoc-yeu-cau-deepseek-giai-trinh-ve-quan-ly-du-lieu-nguoi-dung-post1009969.vnp
18. OpenAI, OpenAI o3-mini, 31/1/2025 — https://openai.com/index/openai-o3-mini/
19. VnExpress, Công ty ChatGPT ra ‘vũ khí giá rẻ’ đối đầu DeepSeek, 1/2/2025 — https://vnexpress.net/cong-ty-chatgpt-ra-vu-khi-gia-re-doi-dau-deepseek-4844783.html
20. OpenAI, Introducing deep research, 2/2/2025 (trang có cập nhật sau kỳ) — https://openai.com/index/introducing-deep-research/
21. VietnamPlus, OpenAI công bố công cụ Deep Research cho ứng dụng ChatGPT, 3/2/2025 — https://www.vietnamplus.vn/openai-cong-bo-cong-cu-deep-research-cho-ung-dung-chatgpt-post1010258.vnp
22. Google Blog, Gemini 2.0 model updates (Flash GA, Pro Experimental, Flash-Lite), 5/2/2025 — https://blog.google/innovation-and-ai/models-and-research/google-deepmind/gemini-model-updates-february-2025/
23. xAI, Grok 3 Beta, 19/2/2025 — https://x.ai/news/grok-3
24. VnExpress, Elon Musk ra chatbot AI ‘thông minh nhất Trái Đất’, 18/2/2025 — https://vnexpress.net/elon-musk-ra-chatbot-ai-thong-minh-nhat-trai-dat-4850882.html
25. VnExpress, Cách dùng thử miễn phí AI ‘thông minh nhất’ của Elon Musk (Grok 3), 21/2/2025 — https://vnexpress.net/cach-dung-thu-mien-phi-ai-thong-minh-nhat-cua-elon-musk-4852107.html
26. Anthropic, Claude 3.7 Sonnet and Claude Code, 24/2/2025 — https://www.anthropic.com/news/claude-3-7-sonnet
27. Reuters, Anthropic launches advanced AI hybrid reasoning model, 24/2/2025 — https://www.reuters.com/technology/artificial-intelligence/anthropic-launches-advanced-ai-hybrid-reasoning-model-2025-02-24/
28. Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, tường thuật tọa đàm AI, 25/2/2025 — https://hcma.vn/SMPT_Publishing_UC/TinTuc/pPrintTinTuc.aspx?ItemID=18991
29. VTV/TTXVN, Trí tuệ nhân tạo: định hướng chiến lược và giải pháp chính sách cho Việt Nam, 25/2/2025 — https://vtv.vn/xa-hoi/tri-tue-nhan-tao-dinh-huong-chien-luoc-va-giai-phap-chinh-sach-cho-viet-nam-20250225183306417.htm
30. OpenAI, Introducing GPT-4.5, 27/2/2025 — https://openai.com/index/introducing-gpt-4-5/
31. South China Morning Post, Manus general AI agent shows ability to handle complex tasks, 6/3/2025 (đôi khi paywall) — https://www.scmp.com/tech/policy/article/3301283/another-deepseek-moment-general-ai-agent-manus-shows-ability-handle-complex-tasks
32. VnExpress, Thêm một AI của Trung Quốc gây sốt, 9/3/2025 — https://vnexpress.net/them-mot-ai-cua-trung-quoc-gay-sot-4858747.html
33. European Commission, Third Draft of the General-Purpose AI Code of Practice published, written by independent experts, 11/3/2025 — https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/library/third-draft-general-purpose-ai-code-practice-published-written-independent-experts
34. Báo Chính phủ, Xây dựng nền tảng AI tại Việt Nam với dữ liệu tiếng Việt mã nguồn mở (ViGen), 14/3/2025 — https://baochinhphu.vn/xay-dung-nen-tang-ai-tai-viet-nam-voi-du-lieu-tieng-viet-ma-nguon-mo-102250314124301862.htm
35. VnExpress, Xây dựng bộ dữ liệu tiếng Việt mã nguồn mở phục vụ AI, 14/3/2025 — https://vnexpress.net/xay-dung-bo-du-lieu-tieng-viet-ma-nguon-mo-phuc-vu-ai-4861229.html
36. Apple Newsroom, Apple Intelligence features expand to new languages and regions today, 31/3/2025 — https://www.apple.com/newsroom/2025/03/apple-intelligence-features-expand-to-new-languages-and-regions-today/
37. Dân Trí, Công cụ DeepSeek và những thách thức đối với doanh nghiệp công nghệ Việt, 10/2/2025 — https://dantri.com.vn/cong-nghe/cong-cu-deepseek-va-nhung-thach-thuc-doi-voi-doanh-nghiep-cong-nghe-viet-20250207170651533.htm
38. Dân Trí, Cảnh báo DeepSeek cực kỳ dễ bị thao túng, người Việt cần thận trọng, 20/2/2025 — https://dantri.com.vn/cong-nghe/canh-bao-deepseek-cuc-ky-de-bi-thao-tung-nguoi-viet-can-than-trong-20250219234838012.htm
39. VnExpress, DeepSeek đang bị cấm ở các quốc gia thế nào, 7/2/2025 — https://vnexpress.net/deepseek-dang-bi-cam-o-cac-quoc-gia-the-nao-4846625.html
40. Cổng thông tin mst.gov.vn, Cảnh báo chiêu trò lừa đảo trực tuyến ngày càng tinh vi, 24/2/2025 — https://mst.gov.vn/canh-bao-chieu-tro-lua-dao-truc-tuyen-ngay-cang-tinh-vi-197250224164837108.htm
41. VOH, Cảnh báo chiêu trò lừa đảo ghép mặt bằng AI gia tăng dịp Tết Nguyên đán Ất Tỵ, 2/1/2025 — https://voh.com.vn/doi-song/canh-bao-chieu-tro-lua-dao-ghep-mat-bang-ai-gia-tang-dip-tet-nguyen-dan-at-ty-573529.html
42. Thanh Niên, DeepSeek-R1 từ chối trả lời các chủ đề nhạy cảm về Trung Quốc, 31/1/2025 — https://thanhnien.vn/deepseek-r1-tu-choi-tra-loi-cac-chu-de-nhay-cam-ve-trung-quoc-185250130231124402.htm
43. arXiv, DeepSeek-R1 technical report (v1), 22/1/2025 — https://arxiv.org/abs/2501.12948v1
44. TechCrunch, xAI releases its latest flagship AI, Grok 3, 17/2/2025 PT — https://techcrunch.com/2025/02/17/elon-musks-ai-company-xai-releases-its-latest-flagship-ai-grok-3/
45. FPT, Cận cảnh siêu chip NVIDIA tại nhà máy AI của FPT tại Việt Nam, 6/12/2024 (trước kỳ) — https://fpt.com/vi/tin-tuc/can-canh-sieu-chip-nvidia-tai-nha-may-ai-cua-fpt-tai-viet-nam
46. Báo Chính phủ, Cận cảnh hàng nghìn siêu chip NVIDIA tại nhà máy AI đầu tiên của FPT tại Việt Nam, 7/12/2024 (trước kỳ, bối cảnh) — https://baochinhphu.vn/can-canh-hang-nghin-sieu-chip-nvidia-tai-nha-may-ai-dau-tien-cua-fpt-tai-viet-nam-102241207144649449.htm
47. DeepSeek-AI, DeepSeek-V3 Technical Report (arXiv 2412.19437), 27/12/2024 — https://arxiv.org/abs/2412.19437
48. Apple Newsroom (VN), Siri hiện đã hỗ trợ tiếng Việt, 1/4/2025 — https://www.apple.com/vn/newsroom/2025/04/siri-is-available-in-vietnamese-today/
49. VnExpress, Sau 14 năm, người dùng có thể thử nghiệm Siri tiếng Việt, 22/2/2025 — https://vnexpress.net/sau-14-nam-nguoi-dung-co-the-thu-nghiem-siri-tieng-viet-4852755.html
50. VnExpress, iOS 26.1 ra mắt, có Apple Intelligence tiếng Việt, 4/11/2025 — https://vnexpress.net/ios-26-1-ra-mat-co-apple-intelligence-tieng-viet-4959540.html
51. Báo Chính phủ, Hướng dẫn công chức, viên chức sử dụng trợ lý ảo phục vụ công việc, 4/4/2025 — https://baochinhphu.vn/huong-dan-cong-chuc-vien-chuc-su-dung-tro-ly-ao-phuc-vu-cong-viec-102250404095533755.htm
52. Tuổi Trẻ, Đài Loan cảnh giác với ứng dụng DeepSeek, 1/2/2025 — https://tuoitre.vn/dai-loan-canh-giac-voi-ung-dung-deepseek-20250201145307829.htm
53. VOV, Hàn Quốc đình chỉ các lượt tải ứng dụng DeepSeek mới, 17/2/2025 — https://vov.vn/cong-nghe/han-quoc-dinh-chi-cac-luot-tai-ung-dung-deepseek-moi-post1155648.vov